Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 167

Devanagari script

त्वं गुहुस्त्वं महामंत्रो मंत्रवेद्योऽसि सर्वदा । तस्मात्त्वदपरं नान्यत्त्रिषु लोकेषु किंचन

Transliteration

tvaṃ guhustvaṃ mahāmaṃtro maṃtravedyo'si sarvadā | tasmāttvadaparaṃ nānyattriṣu lokeṣu kiṃcana

Translation

تو ہی پوشیدہ راز ہے؛ تو ہی مہا منتر ہے، اور تو ہمیشہ منتر کے ذریعے پہچانا جانے والا ہے۔ اس لیے تینوں لوکوں میں تیرے سوا کچھ بھی نہیں۔

Word by Word

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• गुहुः: Guhu (a name/epithet)
• गुहुः: Pradhana-nama (Predicate/विधेय)
• Type: Noun
• Root: गुहु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; विधेय (नाम)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• महामन्त्रः: the great mantra
• महामन्त्रः: Pradhana-nama (Predicate/विधेय)
• Type: Noun
• Root: महā (उपसर्ग/विशेषण-प्रातिपदिक) + मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; कर्मधारय-समासः (महान् मन्त्रः)

• मन्त्रवेद्यः: knowable through mantra
• मन्त्रवेद्यः: Pradhana-nama (Predicate/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक) + वेद्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; √विद् (धातु) + यत्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (मन्त्रेण वेद्यः = knowable through mantra)

• असि: are
• असि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (Present/वर्तमान), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• सर्वदा: always
• सर्वदा: Kala-adhikarana (Time/काल-अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्वदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb: always)

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पञ्चमी-एकवचनरूपेण प्रयुक्तम्; हेत्वर्थे अव्ययीभाववत् (ablative used adverbially: therefore/from that)

• त्वत्: than you, from you
• त्वत्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; ‘त्वद्’ (from you)

• अपरम्: other, different
• अपरम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अपर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; ‘अन्यत्’ इत्यस्य विशेषणम्

• न: not
• न: Pratishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation)

• अन्यत्: anything else
• अन्यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; ‘किंचन’ इत्यस्य समानार्थकं, ‘न अन्यत्’ = nothing else

• त्रिषु: in the three
• त्रिषु: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी (7th/अधिकरण), बहुवचन; ‘लोकेषु’ इति पदं विशेषयति

• लोकेषु: worlds
• लोकेषु: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), बहुवचन

• किंचन: anything at all
• किंचन: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किंचन (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; ‘किञ्चित्’ इत्यर्थे

Speaker

Mahākāla (addressing Śiva/Rudra)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra / Kedāranātha

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrims/ṛṣis seeking Kedāra’s greatness

Visual Art Cues

Scene: Śiva is depicted as the ‘hidden mystery’—half-emergent from a luminous mantra-circle; sacred syllables (ॐ, नमः शिवाय) encircle the liṅga; the devotee contemplates the truth that nothing exists beyond Śiva across the three worlds.

Characters & Entities

• Śiva (Rudra)
• Mahākāla

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva is the ultimate reality—hidden yet revealed through mantra—surpassing all worldly and cosmic supports.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra-kṣetra’s Śaiva sacred setting, emphasizing Śiva’s supremacy.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implied mantra-upāsanā (mantra-based worship), though no specific mantra or rite is stated.