Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 10

Devanagari script

सत्यलोकं गतो ब्रह्मा पुत्रशोकेन पीडितः । चिंतयामास चाव्यग्रः किं कार्यं कार्यमद्य वै

Transliteration

satyalokaṃ gato brahmā putraśokena pīḍitaḥ | ciṃtayāmāsa cāvyagraḥ kiṃ kāryaṃ kāryamadya vai

Translation

برہما اپنے بیٹے کے غم میں مبتلا ہو کر ستیہ لوک چلے گئے، اور انہوں نے سنجیدگی سے سوچا کہ آج کیا کرنا چاہیے، اب کون سا فرض باقی ہے۔

Word by Word

• सत्यलोकम्: to Satyaloka
• सत्यलोकम्: Gati/Karma (Destination as object/गति-कर्म)
• Type: Noun
• Root: सत्य + लोक (प्रातिपदिके)
• Form: तत्पुरुष-समास (सत्यस्य लोकः); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• गतः: gone
• गतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: √गम् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘gone’

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन्/ब्रह्मा (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• पुत्रशोकेन: by grief for (his) son
• पुत्रशोकेन: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: पुत्र + शोक (प्रातिपदिके)
• Form: तत्पुरुष-समास (पुत्रस्य शोकः); पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• पीडितः: afflicted
• पीडितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: √पीड् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘afflicted’

• चिन्तयामास: pondered, thought
• चिन्तयामास: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √चिन्त् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (periphrastic perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• अव्यग्रः: unagitated, composed
• अव्यग्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अ-व्यग्र (प्रातिपदिक; नञ्-पूर्वक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्

• किम्: what
• किम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नवाचक-सर्वनाम

• कार्यम्: task, what should be done
• कार्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कार्य (प्रातिपदिक; √कृ (धातु) + यत्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘to be done’

• कार्यम्: the duty (indeed)
• कार्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कार्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; पुनरुक्ति (emphatic repetition)

• अद्य: today, now
• अद्य: Kāla (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (temporal adverb)

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निपात (particle); emphasis/indeed

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (frame)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: sages (frame audience)

Visual Art Cues

Scene: Brahmā, sorrowful for his son, withdraws to Satyaloka and sits in contemplation, weighing what duty remains after the catastrophe.

Characters & Entities

• Brahmā
• Satyaloka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even amid grief, dharmic leadership requires steady reflection on rightful action.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Satyaloka is a cosmic realm, not a terrestrial tīrtha; the Kedārakhaṇḍa setting remains the broader frame.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.