Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 73
Devanagari script
तदा चक्रेण भगवान्वीरभद्रं जघान सः । आयांतं चक्रमालोक्य ग्रसितं तत्क्षणाच्च तत्
Transliteration
tadā cakreṇa bhagavānvīrabhadraṃ jaghāna saḥ | āyāṃtaṃ cakramālokya grasitaṃ tatkṣaṇācca tat
Translation
تب بھگوان نے اپنے چکر سے ویر بھدر پر ضرب لگائی۔ چکر کو آتا دیکھتے ہی وہ اسی لمحے نگل لیا گیا۔
Word by Word
तदाthen
तदा:
Kāla-adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
चक्रेणwith the discus
चक्रेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)
भगवान्the Blessed Lord
भगवान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
वीरभद्रम्Vīrabhadra
वीरभद्रम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवीरभद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
जघानstruck, slew
जघान:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
आयान्तम्coming, approaching
आयान्तम्:
Qualifier of object (विशेषण)
TypeAdjective
Rootआ-√या (धातु) + शतृ (वर्तमान कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present participle), पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); विशेषण (adjective) चक्रम्-विशेषणम्
चक्रम्the discus
चक्रम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
आलोक्यhaving seen
आलोक्य:
Purvakala-kriya (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootआ-√लोक् (धातु) + ल्यप् (ल्यबन्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), अर्थः—दृष्ट्वा (having seen)
ग्रसितम्swallowed, seized
ग्रसितम्:
Qualifier of object (विशेषण)
TypeAdjective
Root√ग्रस् (धातु) + क्त (भूतकृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); चक्रम्-विशेषणम्
तत्क्षणात्from that very moment
तत्क्षणात्:
Apadana (Source/अपाादान)
TypeNoun
Rootतत्-क्षण (प्रातिपदिक-समास)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन (Singular); तत्पुरुषः—तस्मिन् क्षणे (at that moment)
चand
च:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
तत्that (it)
तत्:
Anaphoric (संदर्भ)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन (Singular); अत्र—चक्रम् इति (refers to the discus)
Speaker
Narrator (Sūta/Lomaharṣaṇa tradition in Māheśvarakhaṇḍa context)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Kedāra
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: Viṣṇu hurls the blazing cakra at Vīrabhadra; in a startling moment, Vīrabhadra swallows it, halting its radiance within himself as onlookers recoil in awe.
Characters & Entities
V
ViṣṇuV
VīrabhadraS
Sudarśana Cakra (implied)FAQs
Divine power is not merely weaponry; the narrative signals the extraordinary agency of Śiva’s forces and the transcendence of ordinary measures.
The broader Kedārakhaṇḍa context, connected to Kedāra’s sacred terrain.
None.