Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 48

Devanagari script

व्यूहं चक्रुस्तदा सर्वे लोकपालाः सवासवाः । तदेन्द्रेण हतो नंदीवज्रेण शतपर्वणा

Transliteration

vyūhaṃ cakrustadā sarve lokapālāḥ savāsavāḥ | tadendreṇa hato naṃdīvajreṇa śataparvaṇā

Translation

تب اندر سمیت سب لوک پالوں نے جنگی صف بندی (ویوہ) بنائی۔ پھر اندر نے سو جوڑوں والے وجر سے نندی کو مار گرا دیا۔

Word by Word

• व्यूहम्: battle-array/formation
• व्यूहम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: व्यूह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• चक्रुः: made/formed
• चक्रुः: Kriyā (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/perfect), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद

• तदा: then
• तदा: Kāla (Time adjunct/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय (कालवाचक/temporal adverb)

• सर्वे: all
• सर्वे: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषणम्

• लोकपालाः: guardians of the worlds
• लोकपालाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लोकपाल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; समासः तत्पुरुष (लोकस्य पालः)

• सवासवाः: together with Vāsava(s) (Indra)
• सवासवाः: Viśeṣaṇa (Qualifier of lokapālāḥ/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स + वासव (प्रातिपदिक); उपपद-समास/सह-प्रयोग
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम्; समासः (सह वासवैः/with Indra and the Vasus)

• तत्: then/that
• तत्: Sambandha (Anaphoric/संबन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम (अन्वय-सम्बन्ध)

• इन्द्रेण: by Indra
• इन्द्रेण: Karta (Agent in passive/कर्तृ-करण)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• हतः: was slain
• हतः: Kriyā (Passive predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु) + क्त (past participle)
• Form: कृदन्त (क्त/भूतकर्मणि), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (was slain)

• नन्दी: Nandī
• नन्दी: Karman (Patient in passive/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नन्दी (प्रातिपदिक; नाम)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; व्यक्तिनाम

• वज्रेण: with the thunderbolt
• वज्रेण: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: वज्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• शतपर्वणा: having a hundred joints (many-segmented)
• शतपर्वणा: Viśeṣaṇa (Qualifier of vajreṇa/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शतपर्वन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; विशेषणम्; समासः द्विगु (शतं पर्वाणि यस्य)

Speaker

Narrator (contextual; likely Sūta/Lomaharṣaṇa in Māheśvarakhaṇḍa framing)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Lokapālas with Indra form a tight battle-array; Indra hurls the many-jointed vajra, striking Nandin who collapses amid dust and flashing weapons.

Characters & Entities

• Lokapālas (Dikpālas)
• Indra (Vāsava)
• Nandī
• Vajra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic warfare illustrates the limits of worldly power: even exalted beings can fall when dharma is contested and divine will unfolds.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; it remains within the Kedāra narrative frame.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.