Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 53

Devanagari script

निरालंबं स विज्ञाय नारदो वाक्यमब्रवीत् । गिरिजां च गिरींद्रं च पार्षदान्प्रति सत्वरम्

Transliteration

nirālaṃbaṃ sa vijñāya nārado vākyamabravīt | girijāṃ ca girīṃdraṃ ca pārṣadānprati satvaram

Translation

یہ جان کر کہ وہ بے سہارا ہو کر روانہ ہو رہا ہے، نارَد نے فوراً گِریجا، گِریندر (پہاڑوں کے سردار) اور پَارشَدوں سے خطاب کر کے کلام کیا۔

Word by Word

• निरालम्बम्: supportless; without support
• निरालम्बम्: Karma/Viṣaya (Object of knowing/विषय)
• Type: Adjective
• Root: निर् (उपसर्ग) + आलम्ब (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (निर् + आलम्ब), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (वस्तु/स्थितिं बोधयति)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• विज्ञाय: having understood
• विज्ञाय: Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: ज्ञा (धातु) + वि (उपसर्ग)
• Form: कृदन्त, ल्यप्/क्त्वान्त (विज्ञाय = having known), पूर्वकालिक क्रिया (absolutive)

• नारदः: Nārada
• नारदः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• वाक्यम्: speech; statement
• वाक्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अब्रवीत्: said; spoke
• अब्रवीत्: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• गिरिजाम्: to Girijā (Pārvatī)
• गिरिजाम्: Karma (Addressed/target/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गिरिजा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (समुच्चय-अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चय

• गिरीन्द्रम्: to the lord of mountains (Himālaya)
• गिरीन्द्रम्: Karma (Addressed/target/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गिरि (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (गिरिणाम् इन्द्रः), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (समुच्चय-अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चय

• पार्षदान्: to the attendants
• पार्षदान्: Karma (Addressed/target/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पार्षद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• प्रति: towards; addressing
• प्रति: Pratiyogin/Direction (Towards/प्रति)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (अव्यय/उपसर्ग)
• Form: अव्यय, उपसर्गसदृश-प्रयोग (towards/with regard to)

• सत्वरम्: quickly; hastily
• सत्वरम्: Kriyāviśeṣaṇa (Manner/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सत्वर (प्रातिपदिक/अव्ययभाव)
• Form: अव्यय, क्रियाविशेषण (manner adverb: quickly)

Speaker

Narrator (contextual, likely Sūta/Lomaharṣaṇa in Māheśvarakhaṇḍa frame)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra-kṣetra (divine assembly motif)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Nārada, alert and urgent, turns toward Pārvatī, Himālaya personified as a regal mountain-king, and a cluster of gaṇas; gestures indicate rapid counsel to prevent a dangerous departure.

Characters & Entities

• Nārada
• Girijā (Pārvatī)
• Girīndra (Himālaya)
• Pārṣadas (Śiva’s attendants)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Timely guidance by a sage (ṛṣi) is shown as a stabilizing force when a divine or human situation becomes unsettled.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Himalayan sacred realm associated with Kedāra-khaṇḍa is the setting; the verse itself focuses on characters within that geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.