Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 75

Devanagari script

क्रियते च त्वया शंभो कः पणो हि तदुच्यताम् । ततः प्रहस्य चोवाच पार्वतीं च त्रिलोचनः

Transliteration

kriyate ca tvayā śaṃbho kaḥ paṇo hi taducyatām | tataḥ prahasya covāca pārvatīṃ ca trilocanaḥ

Translation

“اے شَمبھو! تم کون سی شرط لگا رہے ہو؟ وہ بیان کی جائے۔” پھر تریلوچن (تین آنکھوں والے) مسکرا کر پاروتی سے بولے۔

Word by Word

• क्रियते: is done; is being made
• क्रियते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन — Present, middle, 3rd sg

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय) — conjunction

• त्वया: by you
• त्वया: Kartr-karana (Agent in passive/कर्तृ-करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया, एकवचन — 2nd person pronoun, Instrumental singular

• शंभो: O Śambhu
• शंभो: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शंभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, संबोधन (8th), एकवचन — Masculine, Vocative singular

• कः: what? which?
• कः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Interrogative pronoun, Nominative singular

• पणः: stake; wager
• पणः: Samānādhikaraṇa (Predicate nominal/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Masculine, Nominative singular

• हि: indeed; for
• हि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय (निपात; हेतौ/अवधारणे) — particle

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Neuter Nom./Acc. singular

• उच्यताम्: let it be stated
• उच्यताम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ), कर्मणि-प्रयोग, प्रथमपुरुष, एकवचन — Imperative, passive, 3rd sg (‘let it be said’)

• ततः: then
• ततः: Kriya-visheshana (Temporal/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय (तस्मात्/अनन्तरम्) — indeclinable adverb ‘then/from that’

• प्रहस्य: having laughed
• प्रहस्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + हस् (धातु) → प्रहस्य (ल्यप्)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (क्त्वार्थे) — gerund ‘having laughed’

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय) — conjunction

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन — Perfect, active, 3rd sg

• पार्वतीम्: to Pārvatī
• पार्वतीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पार्वती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Feminine, Accusative singular

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय) — conjunction

• त्रिलोचनः: the three-eyed one (Śiva)
• त्रिलोचनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्रि + लोचन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Masculine, Nominative singular; बहुव्रीहि (यस्य त्रयः लोचनानि सः)

Speaker

Sūta narrating; question voiced by Pārvatī; response by Śiva (Trilocana)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (Kedāranātha)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Pārvatī questions Śambhu about the wager; Śiva, smiling, prepares to answer—his three eyes and calm amusement highlighted.

Characters & Entities

• Śambhu (Śiva)
• Trilocana (Śiva)
• Pārvatī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Before action, dharma asks for transparency—state the terms clearly to avoid confusion and conflict.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kedāra sacred region frames the chapter, but this verse is primarily conversational.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a narrative inquiry about the wager.