Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 61

Devanagari script

शिवसान्निध्यमागच्चंडोसौ तेन कर्मणा । शिवरात्र्युपवासेन परं स्थानं समागमत्

Transliteration

śivasānnidhyamāgaccaṃḍosau tena karmaṇā | śivarātryupavāsena paraṃ sthānaṃ samāgamat

Translation

اُس عمل کے سبب وہ چنڈا شِو کے قرب و سانیِدھ میں جا پہنچا۔ اور شِو راتری کے روزے کے ذریعے اُس نے اعلیٰ ترین مقام، پرم دھام، حاصل کر لیا۔

Word by Word

• शिवसान्निध्यम्: the presence/proximity of Śiva
• शिवसान्निध्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव + सान्निध्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शिवस्य सान्निध्यम्)

• आगच्छत्: came/attained
• आगच्छत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + गम् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• चण्डः: Caṇḍa
• चण्डः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; व्यक्तिनाम

• असौ: this (man)
• असौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: असद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम (demonstrative)

• तेन: by that
• तेन: Karana (Instrument/Means/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; ‘कर्मणा’ इत्यनेन सह—‘by that’

• कर्मणा: by the act/deed
• कर्मणा: Karana (Instrument/Means/करण)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• शिवरात्र्युपवासेन: by fasting on Śivarātri
• शिवरात्र्युपवासेन: Karana (Instrument/Means/करण)
• Type: Noun
• Root: शिवरात्रि + उपवास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शिवरात्र्याः उपवासः)

• परम्: supreme
• परम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifier of स्थानम्)

• स्थानम्: abode/state
• स्थानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• समागमत्: attained/reached
• समागमत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + आ + गम् (धातु)
• Form: लङ्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (Kedāranātha-kṣetra)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devotee named Caṇḍa, purified by a deed and Śivarātri fasting, stands before a radiant Śiva-presence; the atmosphere is nocturnal, lamp-lit, and vow-filled, culminating in ascent to a supreme abode.

Characters & Entities

• Śiva
• Caṇḍa
• Śivarātri

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śivarātri fasting, joined with an offering-oriented life, culminates in Śiva’s nearness and the highest spiritual destination.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra, where Śivarātri observance is lauded as granting supreme attainment.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śivarātri-upavāsa (fasting on Śivarātri) as a direct means to attain Śiva’s grace and the supreme abode.