Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 41

Devanagari script

हर्षेण महताविष्टास्तुष्टुवुस्तं कुमारकम् । विद्याधर्यश्च ननृतुर्गायकाश्च जगुस्तदा

Transliteration

harṣeṇa mahatāviṣṭāstuṣṭuvustaṃ kumārakam | vidyādharyaśca nanṛturgāyakāśca jagustadā

Translation

بڑی خوشی سے سرشار ہو کر انہوں نے اس نوجوان کمار کی ستائش کی۔ ودیادھری دوشیزائیں ناچیں اور گویّوں نے اسی وقت گیت گائے۔

Word by Word

• हर्षेण: with joy
• हर्षेण: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: हर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• महतā: great
• महतā: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying हर्षेण)

• आविष्टाः: filled/overcome
• आविष्टाः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: आ + विश् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘आविष्ट’ = possessed/filled

• तुष्टुवुः: praised
• तुष्टुवुः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्तु (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन

• तम्: him
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• कुमारकम्: the young prince/boy (Kumāra)
• कुमारकम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कुमारक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• विद्याधर्यः: vidyādharīs
• विद्याधर्यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विद्याधरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (छान्दस/प्रयोग: -यः for -यः/-याः)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चय-बोधक

• ननृतुः: danced
• ननृतुः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नृत् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन

• गायकाः: singers
• गायकाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गायक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चय-बोधक

• जगुः: sang
• जगुः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गै (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन

• तदा: then
• तदा: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय, कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)

Speaker

Narrator (contextually Sūta/Lomaharṣaṇa addressing sages in Māheśvarakhaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Celestial chorus forms: ṛṣis and devas with folded hands praising Kumāra; vidyādharīs dance in rhythmic circles; gandharva-like singers perform, instruments raised, as the victorious youth stands radiant.

Characters & Entities

• Kumāra (Skanda/Kārttikeya)
• Vidyādharīs
• Gāyakas (singers)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Righteous victory culminates in stuti (praise) and sacred celebration—bhakti naturally follows dharma’s triumph.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kedārakhaṇḍa setting keeps the celebration anchored to Kedāra’s sacred narrative space.

What ritualistic prescription is mentioned?

No formal ritual is prescribed; the verse highlights devotional praise (stuti), song, and dance as expressions of joy.