Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 62

Devanagari script

तेन नादेन महता नादितं भुवनत्रयम् । एवं सर्वे समायाता गणा रुद्रप्रणोदिताः

Transliteration

tena nādena mahatā nāditaṃ bhuvanatrayam | evaṃ sarve samāyātā gaṇā rudrapraṇoditāḥ

Translation

اس عظیم ناد سے تینوں جہان گونج اٹھے۔ یوں رودر کے ابھارے ہوئے سب گن اکٹھے ہو کر جمع ہو گئے۔

Word by Word

• तेन: by that
• तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया, एकवचन; करणवाचक (by that)

• नादेन: by the sound
• नादेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: नाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया, एकवचन; करण

• महता: great
• महता: Visheshana (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया, एकवचन; विशेषण (नादेन)

• नादितम्: was made to resound
• नादितम्: Kriya (Result state)
• Type: Adjective
• Root: नद् (धातु) + णिच् (causative) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कर्मणि कृदन्त; नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; विधेय (predicate)

• भुवनत्रयम्: the three worlds
• भुवनत्रयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भुवन (प्रातिपदिक) + त्रय (प्रातिपदिक)
• Form: द्विगुसमास; नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; कर्म/उद्देश्य

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकार/उपसंहारवाचक (thus)

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचन; कर्तृपद

• समायाताः: having assembled/arrived
• समायाताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम् + आ + या (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past participle); पुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचन; विधेय/विशेषण (गणाः)

• गणाः: the gaṇas (attendants)
• गणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचन

• रुद्रप्रणोदिताः: impelled by Rudra
• रुद्रप्रणोदिताः: Visheshana (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक) + प्रणोदित (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमास (रुद्रेण प्रणोदिताः); पुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (गणाः)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa narrative style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A vast sound-wave spreads outward; heavens, mid-world, and earth vibrate as countless gaṇas converge, driven by Rudra’s command.

Characters & Entities

• Rudra
• Gaṇas
• three worlds (bhuvanatraya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine will (Rudra’s command) moves cosmic forces; adharma in ritual cannot stand before Śiva’s authority.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader setting is Kedārakhaṇḍa (Kedāra/Kedarnath sacred region), though this verse focuses on the cosmic mobilization around Dakṣa’s rite.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse is narrative, describing Rudra’s gaṇas assembling.