Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 6

तारको हि तदा तेन मुचुकुंदेन धीमता । खड्गेन चाहतास्तत्र सर्वप्राणेन वक्षसि । प्रसह्य तत्प्रहारं च प्रहसन्वाक्यमब्रवीत्

tārako hi tadā tena mucukuṃdena dhīmatā | khaḍgena cāhatāstatra sarvaprāṇena vakṣasi | prasahya tatprahāraṃ ca prahasanvākyamabravīt

تب تارک، دانا مُچُکُند کی تلوار کے پورے زور سے سینے پر لگنے والی ضرب کھا کر بھی اسے سہہ گیا، اور ہنستے ہوئے یہ کلمات کہنے لگا۔

तारकःTāraka (the demon)
तारकः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतारक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
हिindeed, for
हि:
Sambandha/Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle/emphasis)
तदाthen
तदा:
Adhikaraṇa (time)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
तेनby him
तेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
मुचुकुंदेनby Mucukunda
मुचुकुंदेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमुचुकुंद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
धीमताby the wise (one)
धीमता:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootधीमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; विशेषणम् (qualifier) मुचुकुंदेन
खड्गेनwith a sword
खड्गेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootखड्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
and
:
Sambandha (connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
आहतःstruck, hit
आहतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootआ-हन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि-प्रयोगे विशेषणम् (qualifies तारकः)
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (place)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
सर्वप्राणेनwith full force (with all his life-breath)
सर्वप्राणेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootसर्व + प्राण (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सर्वे प्राणाः यस्य/सर्वप्राणः इति); पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; बलवाचक-करण
वक्षसिon the chest
वक्षसि:
Adhikaraṇa (locus)
TypeNoun
Rootवक्षस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
प्रसह्यforcibly, having forced
प्रसह्य:
Kriyāviśeṣaṇa (adverbial)
TypeIndeclinable
Rootप्र-√सह् (धातु) + ल्यप् (अव्ययकृदन्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); क्रियाविशेषण (manner)
तत्-प्रहारम्that blow/strike
तत्-प्रहारम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम) + प्रहार (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (तस्य प्रहारः); पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
and
:
Sambandha (connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
प्रहसन्laughing
प्रहसन्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्र-√हस् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि, विशेषणम् (qualifies तारकः)
वाक्यम्words, a statement
वाक्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
अब्रवीत्said, spoke
अब्रवीत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√ब्रू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

Lomaśa (narrating); Tāraka speaks next

Tirtha: Kedāra (Kedārakṣetra)

Type: kshetra

Scene: On a Himalayan battlefield near Kedāra, Mucukunda’s sword lands on Tāraka’s chest with full force; Tāraka endures, then laughs, unshaken, beginning a taunt.

T
Tāraka
M
Mucukunda

FAQs

It depicts the intensity of conflict and the testing of resolve, setting the stage for moral confrontation through dialogue.

The Kedāra region is the textual setting; this verse is narrative and not a direct tīrtha praise.

None.