Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 53

क्षयं प्रणीता बहवस्तदानीं पेतुः पृथिव्यां निहताश्च केचित् । केचित्प्रविष्टा हि रसातलं च पलायमाना बहवस्तथैव

kṣayaṃ praṇītā bahavastadānīṃ petuḥ pṛthivyāṃ nihatāśca kecit | kecitpraviṣṭā hi rasātalaṃ ca palāyamānā bahavastathaiva

اسی وقت بہت سے لوگ ہلاکت کو پہنچے؛ کچھ مارے گئے اور زمین پر گر پڑے۔ کچھ واقعی رساتل میں جا گرے، اور بہت سے دوسرے خوف سے بھاگ نکلے۔

क्षयम्destruction, ruin
क्षयम्:
Gati/Karma (Goal/Object/गति-लक्ष्य)
TypeNoun
Rootkṣaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रणीताḥwere led (to)
प्रणीताḥ:
Kriya (Result-state/क्रिया-फल)
TypeVerb
Rootpra- + √nī (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (PPP) used predicatively; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
बहवःmany
बहवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbahu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तदानीम्then, at that time
तदानीम्:
Adhikarana (Time/अधिकरण-काल)
TypeIndeclinable
Roottadānīm (अव्यय)
Formअव्यय (कालवाचक adverb) = ‘at that time’
पेतुःfell
पेतुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootpat (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, बहुवचन
पृथिव्याम्on the earth
पृथिव्याम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootpṛthivī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
निहताःwere slain
निहताः:
Kriya (Result-state/क्रिया-फल)
TypeVerb
Rootni- + √han (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (PPP) used predicatively; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)
केचित्some
केचित्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (अनिश्चितार्थ ‘some’)
केचित्some
केचित्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
प्रविष्टाःentered
प्रविष्टाः:
Kriya (Action/result/क्रिया-फल)
TypeVerb
Rootpra- + √viś (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (PPP) used predicatively; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय (निपात)
रसातलम्Rasātala (netherworld)
रसातलम्:
Gati/Karma (Goal/Object/गति-लक्ष्य)
TypeNoun
Rootrasātala (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (रसा + तल = ‘nether region’); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)
पलायमानाःfleeing
पलायमानाः:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootpalāy (धातु) + śatṛ (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम्
बहवःmany
बहवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbahu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तथाthus
तथा:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण)
एवjust, indeed
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय (अवधारण/निश्चयार्थ particle)

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced)

Tirtha: Kedāra (Kedāranātha)

Type: kshetra

Scene: Aftermath and dispersal: bodies on the ground, some falling into a dark chasm symbolizing Rasātala, others running away—dust settling over a devastated field.

R
Rasātala
A
Asuras (implied combatants)

FAQs

Violence rooted in arrogance ends in ruin—death, downfall, or flight—showing the instability of power without dharma.

The larger Kedāra-khaṇḍa context relates to Kedārakṣetra, but this verse focuses on battlefield consequences rather than site-glory.

None.

Read Skanda Purana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App