Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 47

Devanagari script

गजं दत्त्वा महेंद्राय कुमारो यानमारुहत् । अनेकरत्नसंवीतं नानाश्चर्यसमन्वितम् । विचित्रचित्रं सुमहत्तथाश्चर्यसमन्वितम्

Transliteration

gajaṃ dattvā maheṃdrāya kumāro yānamāruhat | anekaratnasaṃvītaṃ nānāścaryasamanvitam | vicitracitraṃ sumahattathāścaryasamanvitam

Translation

مہاایندر اندرا کو ہاتھی نذر کرکے، کُمار ایک شاندار سواری پر سوار ہوا—جو بے شمار جواہرات سے آراستہ، طرح طرح کے عجائبات سے بھرپور، نہایت عظیم و حیرت انگیز، اور رنگا رنگ نقش و نگار سے مزین تھی۔

Word by Word

• गजम्: an elephant
• गजम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• दत्त्वा: having given
• दत्त्वा: Purvakala-kriya (Prior action)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive): 'having given'

• महेंद्राय: to Mahendra (Indra)
• महेंद्राय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: महेंद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; महा + इन्द्र (विशेषण-विशेष्य)

• कुमारः: Kumāra (the prince/Skanda)
• कुमारः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कुमार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• यानम्: vehicle
• यानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• आरुहत्: mounted/ascended
• आरुहत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-रुह् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• अनेक: many
• अनेक: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अनेक (प्रातिपदिक)
• Form: समासपूर्वपद (compound member); 'many'

• रत्न: gems
• रत्न: Sambandha (Genitive sense in compound)
• Type: Noun
• Root: रत्न (प्रातिपदिक)
• Form: समासमध्यपद (compound member)

• संवीतम्: covered/encircled/adorned
• संवीतम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सम्-वी (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; यानम् इति विशेषणम्

• नाना: various
• नाना: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: नाना (अव्यय/विशेषणप्राय)
• Form: अव्यय-विशेषण (indeclinable adjective: 'various')

• आश्चर्य: wonders
• आश्चर्य: Sambandha (Genitive sense in compound)
• Type: Noun
• Root: आश्चर्य (प्रातिपदिक)
• Form: समासपूर्वपद (compound member)

• समन्वितम्: endowed with
• समन्वितम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सम्-अन्वि (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: भूतकृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; यानम् इति विशेषणम्

• विचित्र: variegated
• विचित्र: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: विचित्र (प्रातिपदिक)
• Form: समासपूर्वपद (compound member)

• चित्रम्: wonderfully pictured/ornate
• चित्रम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: चित्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विचित्र + चित्र (विशेषण-विशेष्य/पुनरुक्ति-प्राय)

• सु: very
• सु: Kriya-vishesana (Intensifier)
• Type: Indeclinable
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय)
• Form: उपसर्ग/अव्यय (intensifier: 'very')

• महत्: great/huge
• महत्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; यानम् इति विशेषणम्

• तथा: and also
• तथा: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (connector: 'and also')

• आश्चर्य: wonders
• आश्चर्य: Sambandha (Genitive sense in compound)
• Type: Noun
• Root: आश्चर्य (प्रातिपदिक)
• Form: समासपूर्वपद (compound member)

• समन्वितम्: endowed with
• समन्वितम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सम्-अन्वि (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: भूतकृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; यानम् इति विशेषणम्

Speaker

Narrator (Sūta/Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Kumāra presents an elephant to Indra, then ascends a vast jewel-studded conveyance filled with wondrous designs—an opulent, otherworldly vehicle gleaming in many colors.

Characters & Entities

• Kumāra (Skanda)
• Indra (Mahendra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine splendour symbolizes the majesty of dharma and the auspicious power supporting the righteous cause.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; it remains within the Kedāra-khaṇḍa narrative frame.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.