Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 36

Devanagari script

तथेति मत्वा भगवान्स नारदो ययौ सुराञ्छक्रपुरोगमांश्च । आचष्ट सर्वं ह्यसुरेन्द्रभाषितं सहोपहासं मतिमांस्तथैव

Transliteration

tatheti matvā bhagavānsa nārado yayau surāñchakrapurogamāṃśca | ācaṣṭa sarvaṃ hyasurendrabhāṣitaṃ sahopahāsaṃ matimāṃstathaiva

Translation

یوں سمجھ کر کہ “تथاستو”، بزرگ نارَد شکر (اِندر) کی قیادت والے دیوتاؤں کے پاس گئے۔ دانا رِشی نے اسُروں کے سردار کی کہی ہوئی ہر بات—تمسخر سمیت—جوں کی توں سنا دی۔

Word by Word

• तथा: thus
• तथा: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (indeclinable adverb of manner)

• इति: ‘so/thus’ (quoting)
• इति: Sambandha (Quotation marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इत्यादि-उक्त्यर्थक (quotative particle)

• मत्वा: having thought
• मत्वा: Kriyā (Pūrvakāla)
• Type: Verb
• Root: मन् (धातु) + त्वा (क्त्वा)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having thought/considered)

• भगवान्: the venerable one
• भगवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st case), एकवचन (singular)

• सः: he
• सः: Karta (Apposition)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम (pronoun)

• नारदः: Nārada
• नारदः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• ययौ: went
• ययौ: Kriyā (Verb)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सुरान्: the gods
• सुरान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd case), बहुवचन

• शक्रपुरोगमान्: with Indra at their head
• शक्रपुरोगमान्: Viśeṣaṇa (Qualifier of सुरान्)
• Type: Adjective
• Root: शक्र (प्रातिपदिक) + पुरोगम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया, बहुवचन; विशेषण (those having Indra in front)

• च: and
• च: Samuccaya (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• आचष्ट: told/related
• आचष्ट: Kriyā (Verb)
• Type: Verb
• Root: चक्ष् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सर्वम्: everything
• सर्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (emphatic particle)

• असुरेन्द्रभाषितम्: spoken by the lord of Asuras
• असुरेन्द्रभाषितम्: Viśeṣaṇa (Qualifier of सर्वम्)
• Type: Adjective
• Root: असुरेन्द्र (प्रातिपदिक) + भाषित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) ‘spoken’; विशेषण (of सर्वम्)

• सह: together with
• सह: Sahakāraka (Accompaniment)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: अव्यय; सहार्थक (with)

• उपहासम्: mockery
• उपहासम्: Karma (Appositional object)
• Type: Noun
• Root: उपहास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन

• मतिमान्: intelligent
• मतिमान्: Viśeṣaṇa (Qualifier of नारदः)
• Type: Adjective
• Root: मतिमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of नारदः)

• तथा: thus
• तथा: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण

• एव: just/indeed
• एव: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (restrictive/emphatic particle)

Speaker

Narrator (contextual)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (Kedāranātha)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and sages (implied frame)

Visual Art Cues

Scene: Nārada, veena-bearing sage, departs from an asura court and arrives at the devas’ assembly led by Indra, recounting Tāraka’s words with their derisive tone; devas listen in tense attention.

Characters & Entities

• Nārada
• Devas
• Śakra (Indra)
• Asurendra (Tāraka implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A true messenger preserves truth without distortion; dharma values faithful transmission of speech.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific Kedāra tīrtha is named in this verse; it advances the episode that frames the Kedārakhaṇḍa’s sacred narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.