Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 103

Devanagari script

तदा नीराजितो देवैः सकलत्रैर्मुदान्वितैः । जयशब्देन महता व्याप्तमासीन्नभस्तलम्

Transliteration

tadā nīrājito devaiḥ sakalatrairmudānvitaiḥ | jayaśabdena mahatā vyāptamāsīnnabhastalam

Translation

تب خوشی سے سرشار دیوتاؤں نے اپنے اہلِ خانہ سمیت اس کی نیرाजनہ (آرتی) کی؛ اور ‘جے جے’ کی عظیم للکار سے سارا آسمان بھر گیا۔

Word by Word

• तदा: then
• तदा: Kāla-adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय

• नीराजितः: honored (with ārati)
• नीराजितः: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नि-√राज् (धातु) + णिच् + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; णिजन्त-प्रयोगः (नीराजित = honored/waved with lights)

• देवैः: by the gods
• देवैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• सकलत्रैः: together with (their) wives
• सकलत्रैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: स-कलत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; बहुव्रीहिः (सकलत्राः = ‘with their wives’)

• मुदा-अन्वितैः: accompanied by joy
• मुदा-अन्वितैः: Karana (Instrument-qualifier/करणविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मुदा (प्रातिपदिक) + अन्वित (प्रातिपदिक/कृदन्त-भाव)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; तृतीया-तत्पुरुषः (मुदया अन्वितैः) विशेषण (देवैः)

• जय-शब्देन: with the cry of ‘jaya’
• जय-शब्देन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: जय (प्रातिपदिक) + शब्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (जयस्य शब्दः)

• महता: great
• महता: Karana (Instrument-qualifier/करणविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (जयशब्देन)

• व्याप्तम्: pervaded
• व्याप्तम्: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि-√आप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (नभस्तलम्)

• आसीत्: was
• आसीत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अस् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन

• नभः-तलम्: the sky-region
• नभः-तलम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नभस् (प्रातिपदिक) + तल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नभसः तलम्)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra/Kedāranātha

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Devas with their consorts and attendants perform ārati before the divine child; lamps blaze; the sky itself seems filled with ‘Jaya!’ as if written in sound across the firmament.

Characters & Entities

• Devas
• Jaya-śabda (victory acclamation)
• Nīrājana (ārati)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Public celebration of the Divine—through ārati and praise—unites communities and sanctifies the atmosphere with auspicious sound.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra, presented as a place where even the devas gather to worship.

What ritualistic prescription is mentioned?

Nīrājana (ārati)—the ceremonial honoring with lights—accompanied by jaya-ghoṣa (victory chants).