Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 49

Devanagari script

वस्त्रालंकाराभरणै रत्नैरुच्चावचैस्ततः । पूजयित्वा महादेवं विष्णोर्वचनपरोऽभवत्

Transliteration

vastrālaṃkārābharaṇai ratnairuccāvacaistataḥ | pūjayitvā mahādevaṃ viṣṇorvacanaparo'bhavat

Translation

پھر لباسوں، زیورات، آرائش اور طرح طرح کے قیمتی جواہرات سے مہادیو کی پوجا کر کے، ہِمادری وشنو کے وचनوں کی طرف متوجہ ہو گیا۔

Word by Word

• वस्त्रालंकाराभरणैः: with garments, ornaments, and jewelry
• वस्त्रालंकाराभरणैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: वस्त्र (प्रातिपदिक) + अलंकार (प्रातिपदिक) + आभरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; समासः—द्वन्द्वः (वस्त्राणि च अलंकाराः च आभरणानि च)

• रत्नैः: with gems
• रत्नैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: रत्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन

• उच्चावचैः: various (high and low; diverse)
• उच्चावचैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: उच्चावच (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः—द्वन्द्वः (उच्चैः च अवचैः च)

• ततः: then/thereupon
• ततः: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (ततः=तदनन्तरम्/तस्मात्)

• पूजयित्वा: having worshipped
• पूजयित्वा: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (अव्ययकृदन्त), पूर्वकालिक क्रिया; धातुः—पूज् (पूजायाम्)

• महादेवम्: Mahādeva (Śiva)
• महादेवम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महादेव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः—कर्मधारयः (महान् देवः)

• विष्णोः: of Viṣṇu
• विष्णोः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• वचनपरः: intent on (obeying) the word
• वचनपरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वचन (प्रातिपदिक) + पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (वचनस्य परः=वचनपरः)

• अभवत्: became
• अभवत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; धातुः—भू (सत्तायाम्)

Speaker

Narrator (Sūta/Lomaharṣaṇa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra/Kedāranātha

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Himādri/Himavān, regal and mountain-like, offers garments, ornaments, and varied jewels at Mahādeva’s shrine; after pūjā he stands with folded hands, listening intently to Viṣṇu’s counsel.

Characters & Entities

• Mahādeva
• Viṣṇu
• Himādri (Himālaya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion includes generous offerings and also humility—listening to righteous counsel, even from another deity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra-kṣetra (Kedārakhaṇḍa), where Mahādeva is worshiped with rich upacāras.

What ritualistic prescription is mentioned?

Pūjā with vastra (garments), alaṃkāra/ābharaṇa (ornaments), and varied ratnas (jewels) is described.