Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 4

Devanagari script

भार्यार्थं प्रतिगृह्णीष्वमंत्रेणानेन दत्तवान् । अस्मै रुद्राय महते देवदवाय शंभव । कन्या दत्ता महेशाय गिरींद्रेण महात्मना

Transliteration

bhāryārthaṃ pratigṛhṇīṣvamaṃtreṇānena dattavān | asmai rudrāya mahate devadavāya śaṃbhava | kanyā dattā maheśāya girīṃdreṇa mahātmanā

Translation

اسی منتر کے ساتھ اُس نے کہا: “اسے اپنی زوجہ کے طور پر قبول کرو؛ یہ عظیم رودر، دیودیو شَمبھو کے لیے عطا کی گئی ہے۔” یوں مہاتما گِری راج نے کنیا کو مہیش کو دان کیا۔

Word by Word

• भार्य: wife
• भार्य: Sampradana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: भार्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-तत्पुरुष-सम्बन्ध (genitival relation), एकवचन-आधार (stem in compound)

• अर्थम्: for the sake/purpose
• अर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• भाऱ्यार्थम्: for (as) a wife; for the purpose of a wife
• भाऱ्यार्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भार्या + अर्थ (प्रातिपदिकौ)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• प्रतिगृह्णीष्व: accept (receive)
• प्रतिगृह्णीष्व: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रति + √ग्रह् (धातु)
• Form: लोट् (imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद; उपसर्ग: प्रति

• अमन्त्रेण: without a mantra; by (this) non-mantra
• अमन्त्रेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अमन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग (प्रयोगे), तृतीया (3rd/करण), एकवचन

• अनेन: by this
• अनेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (instrumental: ‘by this’)

• दत्तवान्: (he) has given / having given
• दत्तवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: √दा (धातु) + वत् (कृत्-प्रत्यय)
• Form: क्तवतु-प्रत्ययान्त (past active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोग (agentive)

• अस्मै: to him
• अस्मै: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/सम्प्रदान), एकवचन

• रुद्राय: to Rudra
• रुद्राय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन

• महते: great
• महते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; विशेषण (qualifying ‘रुद्राय’)

• देवदवाय: to Devadava (epithet/name)
• देवदवाय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: देवदव (प्रातिपदिक; पाठान्तर/दुर्लभ-शब्द)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; सम्बोधनार्थ-सम्बन्ध (epithet in dative series)

• शंभव: O Śambhu/Śaṃbhava
• शंभव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शंभव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/vocative), एकवचन

• कन्या: the maiden/daughter
• कन्या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कन्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• दत्ता: given
• दत्ता: Kriya (Predicate/क्रिया-विशेषण)
• Type: Verb
• Root: √दा (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि भाव (given)

• महेशाय: to Maheśa (Śiva)
• महेशाय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: महेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन

• गिरीन्द्रेण: by Girīndra (Himālaya)
• गिरीन्द्रेण: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गिरीन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण-कर्ता), एकवचन

• महात्मना: by the great-souled (one)
• महात्मना: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; विशेषण (qualifying ‘गिरीन्द्रेण’)

Speaker

Himālaya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Himālaya (Giri-indra) formally gives the maiden Pārvatī to Mahādeva with a marriage-mantra; Śiva stands serene, Rudra-majesty softened by auspicious wedding context.

Characters & Entities

• Rudra
• Śambhu (Śiva)
• Maheśa
• Girīndra (Himālaya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Ritual action joined with mantra and right intention sanctifies life-transitions, presenting marriage as a sacred offering to the Divine.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The narrative belongs to Kedāra-khaṇḍa, the Skanda Purana’s celebration of the Kedāra tīrtha-region.

What ritualistic prescription is mentioned?

A mantra-based act of kanyādāna, requesting Śiva to accept the maiden as bhāryā (wife).