Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 2

Devanagari script

पर्वता ऊचुः । कन्यादानं क्रियतां चाद्य शैल श्रीमाञ्छम्भुर्भाग्यतस्तेऽद्य लब्धः । हृन्मध्ये वै नात्र कार्यो विमर्शस्तस्मादेषा दीयतामीश्वराय

Transliteration

parvatā ūcuḥ | kanyādānaṃ kriyatāṃ cādya śaila śrīmāñchambhurbhāgyataste'dya labdhaḥ | hṛnmadhye vai nātra kāryo vimarśastasmādeṣā dīyatāmīśvarāya

Translation

پہاڑوں نے کہا: اے ہمالیہ! آج ہی کنیادان کر دے۔ تیری خوش بختی سے آج شریمان شَمبھو نصیب ہوا ہے۔ دل میں کوئی تردد نہ رکھ؛ اس لیے اسے پروردگار کے سپرد کر دے۔

Word by Word

• पर्वताः: the mountains
• पर्वताः: Karta (Speaker/subject)
• Type: Noun
• Root: पर्वत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• ऊचुः: said
• ऊचुः: Kriya (Main verb)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन

• कन्यादानम्: the giving of the maiden
• कन्यादानम्: Karta (Subject of injunction)
• Type: Noun
• Root: कन्या + दान (प्रातिपदिकानि)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कन्यायाः दानम्)

• क्रियताम्: let it be done
• क्रियताम्: Kriya (Injunctive verb)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive): 'let it be done'

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• अद्य: today/now
• अद्य: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)
• Form: कालवाचक अव्यय (temporal adverb)

• शैल: O mountain (Himālaya)
• शैल: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: शैल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• श्रीमान्: glorious, auspicious
• श्रीमान्: Karta (Qualifier of Śambhu)
• Type: Adjective
• Root: श्रीमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• शम्भुः: Śambhu (Śiva)
• शम्भुः: Karta (Subject of 'labdhaḥ')
• Type: Noun
• Root: शम्भु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• भाग्यतः: by good fortune
• भाग्यतः: Karana (Cause/means)
• Type: Indeclinable
• Root: भाग्य (प्रातिपदिक)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb): 'by/through fortune'

• ते: for you/of you
• ते: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; 'of you/for you'

• अद्य: today/now
• अद्य: Adhikarana (Time)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)
• Form: कालवाचक अव्यय

• लब्धः: has been obtained/has been gained
• लब्धः: Kriya (Predicative participle)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: भूतकालिक कृदन्त (Past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; शम्भु-सम्बद्ध

• हृत्-मध्ये: in the heart
• हृत्-मध्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: हृत्/हृद् + मध्य (प्रातिपदिकानि)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; तत्पुरुषः (हृदयस्य मध्ये)

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

• न: not
• न: Sambandha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक अव्यय (negation)

• अत्र: here/in this matter
• अत्र: Adhikarana (Location)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय (locative adverb)

• कार्यः: necessary, to be done
• कार्यः: Karta (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: कार्य (कृ धातु + ण्यत्, कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण (to be done/necessary)

• विमर्शः: deliberation
• विमर्शः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: विमर्श (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu (Reason/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: तस्मात् (तद्-प्रातिपदिक)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (therefore/from that)

• एषा: this (girl)
• एषा: Karma (Object to be given)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• दीयताम्: let (her) be given
• दीयताम्: Kriya (Injunctive verb)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive): 'let (her) be given'

• ईश्वराय: to the Lord
• ईश्वराय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (Dative/4th), एकवचन

Speaker

Parvatāḥ (the Mountains)

Skanda Dialogue

Listener: Himavat (Himālaya)

Visual Art Cues

Scene: A grand Himalayan court where mountain-deities urge Himavat: ‘Perform kanyādāna today’; Himavat appears as a dignified king, while an unseen Śambhu’s presence is implied by a radiant aura.

Characters & Entities

• Himālaya
• Śambhu (Śiva)
• Īśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is fulfilled through timely, wholehearted offering—here, kanyādāna to the Supreme Lord is presented as an auspicious, hesitation-free act.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The setting belongs to the Kedāra-khaṇḍa, associated with the Kedāra (Kedārnātha) sacred region within the Skanda Purana’s pilgrimage landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

Kanyādāna (the formal gifting of the daughter in marriage) is urged as the immediate dharmic rite.