Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 1

Devanagari script

लोमश उवाच । तत्रोपविविशुः सर्वे सत्कृताश्च हिमाद्रिणा । ते देवाः सपरिवाराः सहर्षाश्च सवाहनाः

Transliteration

lomaśa uvāca | tatropaviviśuḥ sarve satkṛtāśca himādriṇā | te devāḥ saparivārāḥ saharṣāśca savāhanāḥ

Translation

لومش نے کہا: وہاں سب کے سب بیٹھ گئے، اور ہِمادری نے ان کی حسبِ دستور تعظیم و تکریم کی۔ وہ دیوتا اپنے پریوار (ساتھیوں) سمیت خوشی سے بھرے ہوئے، اپنے اپنے واہنوں کے ساتھ آئے۔

Word by Word

• लोमशः: Lomaśa (sage)
• लोमशः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लोमश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb: 'there')

• उपविविशुः: sat down / took seats
• उपविविशुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विश् (धातु) + उप (उपसर्ग)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), परस्मैपद; उपसर्गयुक्त

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)

• सत्कृताः: honoured, well-received
• सत्कृताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सत् + कृत (कृ धातु; क्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle, क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (qualifying 'सर्वे/देवाः')

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)

• हिमाद्रिणा: by Himādri (the snowy mountain, i.e., Himalaya)
• हिमाद्रिणा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: हिमाद्रि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; समास: हिम + अद्रि (षष्ठी/कर्मधारय-प्रायः; 'snow-mountain')

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम

• देवाः: gods
• देवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• सपरिवाराः: with their retinues
• सपरिवाराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स- (उपसर्ग/अव्यय) + परिवार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समास: सह + परिवार (सह-समास/उपपद-तत्पुरुष)

• सहर्षाः: joyful
• सहर्षाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स- (अव्यय) + हर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समास: सह + हर्ष (with joy)

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)

• सवाहनाः: with their mounts/vehicles
• सवाहनाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स- (अव्यय) + वाहन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समास: सह + वाहन (with vehicles/mounts)

Speaker

Lomaśa

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra-kṣetra (Kedārakhaṇḍa setting)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A wide Himalayan plateau: Lomaśa narrates as devas arrive on their vāhanas and sit in orderly rows, honoured by the personified Himādri; snow peaks glow behind a ceremonial assembly.

Characters & Entities

• Lomaśa
• Himādri (Himalaya)
• Devas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Satkāra (reverent hospitality) is dharma; sacred regions embody welcome and right order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kedāra/Himālaya sacred setting where the gods are received and seated.

What ritualistic prescription is mentioned?

No formal ritual is prescribed; the verse emphasizes honouring guests and dignitaries as a dharmic act.