Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 48

Devanagari script

एवं विवदमानांस्तान्देवाञ्छक्रपुरोगमान् । सांत्वयामास वै विष्णुर्नारदं ते ततोऽब्रुवन्

Transliteration

evaṃ vivadamānāṃstāndevāñchakrapurogamān | sāṃtvayāmāsa vai viṣṇurnāradaṃ te tato'bruvan

Translation

یوں جب شکرہ کی قیادت میں وہ دیوتا جھگڑ رہے تھے، وِشنو نے انہیں تسلی دے کر ڈھارس بندھائی؛ پھر انہوں نے نارَد سے کہا۔

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb: thus)

• विवदमानान्: (those) disputing
• विवदमानान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: वि-वाद् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन

• तान्: those
• तान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन; सर्वनाम

• देवान्: the gods
• देवान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन

• शक्र-पुरोगमान्: having Śakra (Indra) in front/led by Śakra
• शक्र-पुरोगमान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शक्र (प्रातिपदिक) + पुरोगम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (शक्रः पुरोगमः येषाम्)

• सान्त्वयामास: consoled
• सान्त्वयामास: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-त्वय्/सान्त्व् (धातु: सान्त्वयति)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निपात (emphasis)

• विष्णुः: Viṣṇu
• विष्णुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• नारदम्: Nārada
• नारदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन; सर्वनाम

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb: then/from that)

• अब्रुवन्: said/spoke
• अब्रुवन्: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन

Speaker

Narrator (Sūta/Lomaharṣaṇa) (contextual), reporting actions; direct agent: Viṣṇu

Skanda Dialogue

Listener: Śrotṛ community

Visual Art Cues

Scene: A circle of devas in animated debate around Indra; Viṣṇu stands serene, palm raised in calming gesture; Nārada, with vīṇā, is addressed as the next speaker, poised to relay truth.

Characters & Entities

• Viṣṇu
• Śakra
• Indra
• Devas
• Nārada

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In conflict, divine order is restored through sāntva (conciliation) and wise consultation rather than escalation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kedāra region frames the episode; the verse focuses on the divine council rather than a specific shrine.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.