Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 25

Devanagari script

सहस३स्तम्भसंयुक्तं ततोऽद्रिः स्वगणैर्वृतः । तमृषिं पूजयामास किं कार्यमिति पृष्टवान्

Transliteration

sahasa3stambhasaṃyuktaṃ tato'driḥ svagaṇairvṛtaḥ | tamṛṣiṃ pūjayāmāsa kiṃ kāryamiti pṛṣṭavān

Translation

پھر وہ پہاڑ اپنے ہی گَणوں (خدمت گزاروں) سے گھرا ہوا اُس رِشی کی تعظیم و پوجا کرنے لگا۔ ہزار ستونوں والے منڈپ میں بٹھا کر اس نے پوچھا: “آپ یہاں کس مقصد سے تشریف لائے ہیں؟”

Word by Word

• सहस्रस्तम्भसंयुक्तम्: joined with a thousand pillars
• सहस्रस्तम्भसंयुक्तम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सहस्र (प्रातिपदिक) + स्तम्भ (प्रातिपदिक) + संयुक्त (कृदन्त, √युज् (धातु))
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त), विशेषण; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (सहस्रस्तम्भैः संयुक्तम्)

• ततः: then
• ततः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; काल/अनन्तरार्थक क्रियाविशेषण (then/thereafter)

• अद्रिः: the mountain
• अद्रिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अद्रि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• स्वगणैः: by his own attendants
• स्वगणैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: स्व (प्रातिपदिक) + गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; समासः—कर्मधारय (स्वाः गणाः)

• वृतः: was surrounded
• वृतः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वृत (कृदन्त, √वृ (धातु) / √वृत्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त), कर्मणि प्रयोगार्थः (having been surrounded)

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; सर्वनाम

• ऋषिम्: the sage
• ऋषिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

• पूजयामास: worshipped / honored
• पूजयामास: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पूज् (धातु)
• Form: लिट् (परिप्रास-परफ्रास्टिक परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• किम्: what
• किम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; प्रश्नार्थक

• कार्यम्: task / purpose
• कार्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कार्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker/इति-सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; वाक्यसमाप्ति/उद्धरणसूचक (quotative)

• पृष्टवान्: asked
• पृष्टवान्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पृष्टवत् (कृदन्त, √प्रच्छ् (धातु))
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; क्तवतु-प्रत्ययान्त कृदन्त (परस्मैपदी), कर्तरि प्रयोग (having asked)

Speaker

Sūta/Lomaharṣaṇa (deduced, Māheśvara-khaṇḍa narrative frame)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra-kṣetra (contextual frame)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A colossal Himalayan hall with a thousand pillars; Himavān personified as a regal mountain-king surrounded by attendants, respectfully honoring a visiting ṛṣi and asking his purpose.

Characters & Entities

• Himālaya
• Nārada

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Honoring sages and inquiring respectfully into their mission is a core dharma, especially in a tīrtha setting.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kedāra-Himālaya sacred region, shown as a living sanctum that reveres ṛṣis.

What ritualistic prescription is mentioned?

The implied prescription is pūjā/atithi-satkāra (honoring the guest-sage), though no specific rite is detailed.