Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 5

तथेत्युक्त्वा ऋषिगणानानीता तत्र पार्वती । स्वोत्संगे परिगृह्याशु गिरीन्द्रः पुत्रवत्सलः । हिमवान्गिरिराजोऽथ उवाच प्रहसन्निव

tathetyuktvā ṛṣigaṇānānītā tatra pārvatī | svotsaṃge parigṛhyāśu girīndraḥ putravatsalaḥ | himavāngirirājo'tha uvāca prahasanniva

“یوں ہی ہو” کہہ کر اس نے رِشیوں کے مجمع کے سامنے پاروتی کو لے آیا۔ پدرانہ محبت سے بھرے گِریندر نے فوراً اسے اپنی گود میں بٹھایا؛ پھر گِری راج ہِموان گویا مسکراتے ہوئے بول اٹھا۔

तथाthus
तथा:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (thus)
इतिsaying/‘thus’
इति:
Quotation marker
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; वाक्यसमाप्ति/उद्धरण-निपात (quotative particle)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + त्वा (क्त्वा)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund)
ऋषिगणान्the groups of sages
ऋषिगणान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक) + गण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘ऋषीणां गणाः’ (group of sages)
आनीताwas brought
आनीता:
Kriya (Passive predicate)
TypeVerb
Rootआ-नी (धातु) + क्त
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘(सा) आनीता’
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; स्थानवाचक क्रियाविशेषण
पार्वतीPārvatī
पार्वती:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपार्वती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
स्वोत्सङ्गेin (his) own lap
स्वोत्सङ्गे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + उत्सङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘स्वस्य उत्सङ्गः’ (one's own lap)
परिगृह्यhaving taken/embraced
परिगृह्य:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeVerb
Rootपरि-ग्रह् (धातु) + ल्यप् (य)
Formल्यबन्त/ल्यप् अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having taken/embraced’
आशुquickly
आशु:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootआशु (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण
गिरीन्द्रःthe lord of mountains
गिरीन्द्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगिरीन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘गिरीणां इन्द्रः’ (lord of mountains)
पुत्रवत्सलःfond of his child
पुत्रवत्सलः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootपुत्र (प्रातिपदिक) + वत्सल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘पुत्रे वत्सलः’ (affectionate to his child)
हिमवान्Himavān
हिमवान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहिमवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
गिरिराजःking of mountains
गिरिराजः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगिरिराज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘गिरीणां राजा’ (king of mountains)
अथthen
अथ:
Discourse connector
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (then/now)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
प्रहसन्smiling
प्रहसन्:
Kriya-visheshana (Manner)
TypeAdjective
Rootप्र-हस् (धातु) + शतृ (प्रत्यय)
Formवर्तमानकाले कृदन्त (present active participle/शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्रियाविशेषणभावे (while smiling)
इवas if
इव:
Upamana marker
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमा-निपात (comparative particle)

Lomaśa (narration); Himavān begins speaking at end of verse

Tirtha: Himālaya (Pārvatī-sannidhya) within Kedāra-kathā

Type: kshetra

Scene: Himavān brings Pārvatī before the sages, lifts her onto his lap with fatherly tenderness, and speaks with a gentle smile—an intimate, auspicious tableau in the Himalayan court.

P
Pārvatī
H
Himavān (Himālaya)
Ṛṣi-gaṇa (sages)

FAQs

Dharma is upheld through reverence for sages and affectionate guardianship within the household.

The Himalayan sacred landscape is central, serving as the sanctified setting for Śaiva-Paurāṇic events.

Implied social-sacramental protocol: presenting the daughter before elders/sages for deliberation.