Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 32

Devanagari script

ददर्श देवं परमासने स्थितं श्रिया च देव्या परिसेव्यमानम् । चतुर्भुजं देववरं महाप्रभं नीलोत्पलश्यामतनुं वरेण्यम्

Transliteration

dadarśa devaṃ paramāsane sthitaṃ śriyā ca devyā parisevyamānam | caturbhujaṃ devavaraṃ mahāprabhaṃ nīlotpalaśyāmatanuṃ vareṇyam

Translation

اس نے ربّ کو اعلیٰ تخت پر جلوہ فرما دیکھا، دیوی شری کی خدمت میں؛ چار بازوؤں والا، دیوتاؤں میں برتر، عظیم جلال والا—نیلے کنول کی مانند سیاہ فام تن، عبادت کے لائق۔

Word by Word

• ददर्श: saw
• ददर्श: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• देवम्: the god
• देवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• परमासने: on the supreme seat
• परमासने: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: परम + आसन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; कर्मधारय (परमं आसनम्)

• स्थितम्: seated; situated
• स्थितम्: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (Past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; 'देवम्' विशेषण

• श्रिया: by Śrī (Lakṣmī)
• श्रिया: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: श्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• देव्या: by the goddess
• देव्या: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन

• परिसेव्यमानम्: being attended upon; being served
• परिसेव्यमानम्: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परि-सेव् (धातु)
• Form: वर्तमानकाले कर्मणि-प्रयोगे शानच्/मान-प्रत्ययान्त (Present passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; 'देवम्' विशेषण

• चतुर्भुजम्: four-armed
• चतुर्भुजम्: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चतुर् + भुज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; बहुव्रीहि/तत्पुरुष-प्रयोगे 'चारः भुजाः यस्य' अर्थे विशेषण

• देववरम्: best of the gods
• देववरम्: Karma (Object-apposition/कर्मसमानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: देव + वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (देवानां वरः)

• महाप्रभम्: of great splendor
• महाप्रभम्: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा + प्रभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (महान् प्रभः/प्रभा यस्य)

• नीलोत्पलश्यामतनुम्: whose body is dark like a blue lotus
• नीलोत्पलश्यामतनुम्: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नीलोत्पल + श्याम + तनु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (नीलोत्पलवत् श्यामा तनुः यस्य)

• वरेण्यम्: worthy of choice; excellent
• वरेण्यम्: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वरेण्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

Speaker

Narrator (Sūta/Lomaharṣaṇa tradition, implied)

Visual Art Cues

Scene: Vaikuṇṭha court: Viṣṇu on the highest throne, four-armed, blue-lotus-dark, radiant; Śrī devī stands/attends with gentle service; Nārada beholds in awe.

Characters & Entities

• Nārada (implied)
• Viṣṇu
• Śrī/Lakṣmī
• Vaikuṇṭha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Darśana of the Lord—radiant, attended by Śrī—is presented as the heart of devotion and auspiciousness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Vaikuṇṭha is described, while the overarching chapter belongs to Kedārakhaṇḍa’s sacred geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite; the verse functions as a devotional visualization of Viṣṇu.