Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 85

Devanagari script

दक्षयज्ञविनाशं च यदर्थं कृतवान्प्रभो । स त्वं साहं समुत्पन्ना मेनायां कार्यसिद्धये

Transliteration

dakṣayajñavināśaṃ ca yadarthaṃ kṛtavānprabho | sa tvaṃ sāhaṃ samutpannā menāyāṃ kāryasiddhaye

Translation

اے پرَبھو! جس الٰہی مقصد کے لیے آپ نے کبھی دکش کے یَجْنَہ کا وِناش کیا تھا، اسی کارْیَ کی سِدھی کے لیے میں مینا کے بطن سے پھر جنمی ہوں، اور آپ بھی یہاں موجود ہیں۔

Word by Word

• दक्षयज्ञविनाशम्: the destruction of Dakṣa’s sacrifice
• दक्षयज्ञविनाशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दक्ष-यज्ञ-विनाश (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (दक्षस्य यज्ञस्य विनाशः)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)

• यत्-अर्थम्: for which purpose
• यत्-अर्थम्: Hetu (Purpose/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: यत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन रूपेण अव्ययवत् (for which purpose)

• कृतवान्: (you) did / having done
• कृतवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: कृत्-प्रत्ययान्त (क्तवतुँ); पुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; परस्मैपदी; भूतकर्मणि/भूतकाले ‘having done’ (perfect participle)

• प्रभो: O Lord
• प्रभो: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: प्रभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• सः: he / that (one)
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सा: she / that (female)
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• समुत्पन्ना: born / arisen
• समुत्पन्ना: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: सम्-उत्-पद् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past passive participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; ‘arisen/been born’

• मेनायाम्: in Menā
• मेनायाम्: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मेना (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• कार्यसिद्धये: for the accomplishment of the task
• कार्यसिद्धये: Sampradana (Purpose/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: कार्य-सिद्धि (प्रातिपदिक; समास)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान/प्रयोजन), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कार्यस्य सिद्धिः)

Speaker

Pārvatī (reborn as Menā’s daughter)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (Kedāranātha)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Maheśvara/Śiva

Visual Art Cues

Scene: Umā (reborn from Menā) addresses Maheśvara, recalling Dakṣa’s sacrifice destruction and declaring their reappearance to fulfill the same divine mission; Himalayan austerity ambience implied.

Characters & Entities

• Pārvatī
• Śiva
• Dakṣa
• Dakṣa-yajña
• Menā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Cosmic events in Purāṇic history serve dharma’s restoration; rebirth and reunion are portrayed as instruments for fulfilling divine work.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is part of Kedārakhaṇḍa’s narrative frame, but it references the Dakṣa-yajña episode rather than a local tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

No prescription here; it recalls a past sacrificial context (yajña) to ground the present dharmic mission.