Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 8

Devanagari script

शिपिविष्टाय भीमाय शेषशायिन्नमोनमः । त्र्यंबकाय जगद्धात्रे विश्वरूपाय वै नमः

Transliteration

śipiviṣṭāya bhīmāya śeṣaśāyinnamonamaḥ | tryaṃbakāya jagaddhātre viśvarūpāya vai namaḥ

Translation

شیپی وِشٹ کو، بھیَم (ہیبت ناک) کو، اور شیش پر شایِن کو بار بار نمسکار۔ تریَمبک کو، جگت کے دھاتا کو، اور وِشو روپ کو بھی یقیناً نمسکار۔

Word by Word

• शिपिविष्टाय: to Śipiviṣṭa
• शिपिविष्टाय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: शिपिविष्ट (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन

• भीमाय: to the terrible one
• भीमाय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: भीम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन

• शेष-शायिन्: to the one who lies on Śeṣa
• शेष-शायिन्: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: शेष (प्रातिपदिक) + शायिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (शेषे शायी)

• नमः: salutation
• नमः: Sambandha (Address/सम्बोधनार्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: निपातवत् अव्ययप्रयोग (salutation)

• नमः: salutation again
• नमः: Sambandha (Address/सम्बोधनार्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुनरुक्त नमः (emphatic repetition)

• त्र्यम्बकाय: to Tryambaka (three-eyed)
• त्र्यम्बकाय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: त्रि (प्रातिपदिक) + अम्बक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; समासः—द्विगु (त्रीणि अम्बकानि यस्य)

• जगत्-धात्रे: to the sustainer of the world
• जगत्-धात्रे: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक) + धातृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (जगतः धाता)

• विश्व-रूपाय: to the universal-formed one
• विश्व-रूपाय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: विश्व (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; समासः—कर्मधारय (विश्वं रूपं यस्य)

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निश्चयार्थक/खल्वर्थक अव्यय (emphatic particle)

• नमः: salutation
• नमः: Sambandha (Address/सम्बोधनार्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: निपातवत् अव्ययप्रयोग (salutation)

Speaker

Brahmā

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śiva (Tryambaka/Viśvarūpa)

Visual Art Cues

Scene: Brahmā’s stuti crescendos into a vision of paradoxical epithets: the Terrible One, the world-sustainer, the cosmic-form—suggesting a deity whose body contains the universe; subtle Śeṣa imagery appears as a symbolic overlay.

Characters & Entities

• Śipiviṣṭa
• Bhīma
• Śeṣa
• Tryambaka
• Jagaddhātṛ
• Viśvarūpa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Lord is both immanent (supporting the cosmos) and transcendent (awe-inspiring); recognizing him as viśvarūpa turns fear into reverence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra, where the devas offer metaphysical praise to Śiva as the world-supporting reality.

What ritualistic prescription is mentioned?

Repetitive salutation (namo namaḥ) indicates japa-like praise; no formal vrata is specified.