Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 70

Devanagari script

निःस्तंभो हि सदा स्थाणुः कथं प्राप्स्यति तं पतिम् । मयोक्तं किं विशालाक्षि कस्मान्मे रुषिताऽधुना

Transliteration

niḥstaṃbho hi sadā sthāṇuḥ kathaṃ prāpsyati taṃ patim | mayoktaṃ kiṃ viśālākṣi kasmānme ruṣitā'dhunā

Translation

ستھانو سدا بے سہارا ہے؛ وہ اسے شوہر کے طور پر کیسے پائے گی؟ اے وسیع چشم! میں نے کیا کہا کہ تم اب مجھ سے ناراض ہو گئی ہو؟

Word by Word

• निःस्तम्भः: without support/pillar
• निःस्तम्भः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: निः-स्तम्भ (प्रातिपदिक; उपसर्ग+प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण—‘स्थाणुः’ इत्यस्य

• हि: indeed/for
• हि: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात/particle; अवधानार्थ/हेतौ (indeed/for)

• सदा: always
• सदा: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)

• स्थाणुः: Śiva (the immovable one)
• स्थाणुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्थाणु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• कथम्: how
• कथम्: Sambandha (Question/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: कथम् (अव्यय)
• Form: प्रश्नार्थक क्रियाविशेषण (interrogative adverb)

• प्राप्स्यति: will attain/obtain
• प्राप्स्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-आप् (धातु)
• Form: लृट् (Future), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• तम्: that (him)
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘पतिम्’ इत्यस्य विशेषण

• पतिम्: lord/husband
• पतिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• मया: by me
• मया: Karana/Agent-in-passive (Instrument/कर्ता-हेतु)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• उक्तम्: said/spoken
• उक्तम्: Kriya (Predicative/क्रिया-भाव)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘किं’ इत्यस्य विशेषण

• किम्: what?
• किम्: Karma/Predicate (Object or complement/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; प्रश्नार्थक

• विशालाक्षि: O wide-eyed one
• विशालाक्षि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विशाल-अक्षि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन

• कस्मात्: from what cause?/why
• कस्मात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; प्रश्नार्थक

• मे: of me/to me
• मे: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन (enclitic)

• रुषिता: angered
• रुषिता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: रुष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि/भावे कृदन्त (PPP used adjectivally), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्तरि-प्रयोगे ‘त्वम्’ (implicit)

• अधुना: now
• अधुना: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अधुना (अव्यय)
• Form: कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced; exact speaker not in snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra/Kedāranātha

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A speaker addresses a wide-eyed woman in a Himalayan hermitage setting near Kedāra; the mood is tense yet restrained, with Śiva (as Sthāṇu) implied as the unattainable, supportless ascetic ideal.

Characters & Entities

• Sthāṇu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Misunderstanding Śiva’s transcendence leads to conflict; one should inquire calmly rather than react in anger.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kedāra region is the textual setting, but this verse is not a direct site-glorification.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.