Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 41

Devanagari script

जगाम त्वरितेनैव देवदेवः पिनाकधृक् । तत्रापश्यत्स्थितां देवीं सखीभिः परिवारिताम्

Transliteration

jagāma tvaritenaiva devadevaḥ pinākadhṛk | tatrāpaśyatsthitāṃ devīṃ sakhībhiḥ parivāritām

Translation

دیوتاؤں کے دیوتا، پیناک دھاری، فوراً تیزی سے روانہ ہوئے۔ وہاں انہوں نے دیوی کو کھڑا دیکھا جو سہیلیوں سے گھری ہوئی تھی۔

Word by Word

• जगाम: went
• जगाम: Kriya (Main action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: gam (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• त्वरितेन: quickly
• त्वरितेन: Karana (Manner/करण)
• Type: Noun
• Root: tvarita (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; क्रियाविशेषणार्थे (instrumental of manner)

• एव: indeed/just
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: eva (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

• देवदेवः: god of gods
• देवदेवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: deva (प्रातिपदिक) + deva (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (देवानां देवः)

• पिनाकधृक्: bearer of the Pināka (bow)
• पिनाकधृक्: Karta (Apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: pināka (प्रातिपदिक) + dhṛ (धातु) → dhṛk (धृक्-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (पिनाकं धरतीति)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: tatra (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• अपश्यत्: saw
• अपश्यत्: Kriya (Main action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: dṛś (धातु)
• Form: लङ्-लकार (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• स्थिताम्: standing
• स्थिताम्: Karma (Object qualifier/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: sthā (धातु) + ta (क्त)
• Form: कृदन्त-विशेषण (क्त), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्म-विशेषण

• देवीम्: the goddess
• देवीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: devī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• सखीभिः: by friends
• सखीभिः: Sahakari (Accompaniment/सहकारी)
• Type: Noun
• Root: sakhī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन (instrumental plural)

• परिवारिताम्: surrounded
• परिवारिताम्: Karma (Object qualifier/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: pari-√vṛ (धातु) + ta (क्त)
• Form: कृदन्त-विशेषण (क्त), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्म-विशेषण

Speaker

Lomaśa (continuing narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra/Kedārakṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Textual audience within the māhātmya discourse

Visual Art Cues

Scene: Śiva, Pināka-bearing Lord of gods, moves swiftly and beholds Pārvatī standing with her companions—an anticipatory moment before the ‘test’ disguise.

Characters & Entities

• Devadeva (Śiva)
• Pināka
• Devī (Pārvatī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine grace ‘approaches’ the devotee—Śiva himself comes near when devotion and discipline mature.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Within Kedārakhaṇḍa, the Himalayan Kedāra milieu is the implied sacred stage for this divine meeting.

What ritualistic prescription is mentioned?

None is stated; the verse is narrative, highlighting darśana (beholding) as spiritually significant.