Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 79

कालकूटाच्च नूनं हि रक्षिताः स्मो न चान्यथा । भस्मासुराच्च सर्वेश त्वया त्राता न संशयः

kālakūṭācca nūnaṃ hi rakṣitāḥ smo na cānyathā | bhasmāsurācca sarveśa tvayā trātā na saṃśayaḥ

یقیناً کالکُوٹ کے مہلک زہر سے ہمیں صرف تم نے ہی بچایا، ورنہ نہیں۔ اور بھسماسور سے بھی، اے سب کے مالک، تم ہی نے ہمیں نجات دی—اس میں کوئی شک نہیں۔

कालकूटात्from Kālakūṭa (poison)
कालकूटात्:
Apādāna (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootकालकूट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/अपादान), एकवचन
and
:
Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय conjunction: and)
नूनम्surely
नूनम्:
Sambandha (Certainty marker/निश्चय)
TypeIndeclinable
Rootनूनम् (अव्यय)
Formअव्यय (निश्चयार्थक adverb: surely)
हिindeed
हि:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/particle: indeed)
रक्षिताःprotected
रक्षिताः:
Kriyā (Predicate participle/विधेय)
TypeVerb
Rootरक्ष् (धातु) → रक्षित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
स्मःwe are / we have been
स्मः:
Kriyā (Auxiliary verb/सहायक-क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present; here as auxiliary with PPP), उत्तम-पुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
not
:
Pratiṣedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय (निषेध/negation)
and
:
Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/and)
अन्यथाotherwise
अन्यथा:
Kriyāviśeṣaṇa (Manner/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअन्यथा (अव्यय)
Formअव्यय (रीतिवाचक adverb: otherwise)
भस्मासुरात्from Bhasmāsura
भस्मासुरात्:
Apādāna (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootभस्म (प्रातिपदिक) + असुर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/अपादान), एकवचन
and
:
Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/and)
सर्वेशO Lord of all
सर्वेश:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सर्वेषाम् ईशः); पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
त्वयाby you
त्वया:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन
त्राताःsaved
त्राताः:
Kriyā (Predicate participle/विधेय)
TypeVerb
Rootत्रा (धातु) → त्रात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
no, not
:
Pratiṣedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय (निषेध/negation)
संशयःdoubt
संशयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसंशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Devas

Tirtha: Kedāra/Kedāranātha

Type: kshetra

Listener: Śiva (Sarveśa)

Scene: Devas emphatically testify that only Śiva saved them from the Kālakūṭa poison and from Bhasmāsura; Śiva appears as Nīlakaṇṭha, serene yet awe-inspiring, with devas in relieved praise.

Ś
Śiva (Sarveśa)
D
Devas
K
Kālakūṭa
B
Bhasmāsura

FAQs

Śiva is the ultimate refuge in calamity—poison, demons, and fear are overcome by His grace.

The Kedāra sacred narrative context; no specific tīrtha is named in the verse.

None; it is recollection of Śiva’s saving deeds as devotional argument.