Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 65

Devanagari script

चारुप्रसन्नवदनां बिंबोष्ठीं सस्मितेक्षणाम् । सुद्विजामग्निजां तन्वीं विशालवदनोत्सवाम्

Transliteration

cāruprasannavadanāṃ biṃboṣṭhīṃ sasmitekṣaṇām | sudvijāmagnijāṃ tanvīṃ viśālavadanotsavām

Translation

اس نے اسے دیکھا—خوشگوار و پُرسکون چہرہ والی؛ بمبہ پھل جیسے سرخ ہونٹوں والی؛ مسکراتی نگاہوں والی؛ نازک و باریک اندام—اس کے وسیع و درخشاں چہرے کا دیدار گویا مبارک جشن تھا۔

Word by Word

• चारु-प्रसन्न-वदनाम्: having a lovely, serene face
• चारु-प्रसन्न-वदनाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: चारु (प्रातिपदिक) + प्रसन्न (प्रातिपदिक) + वदन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषण (qualifier)

• बिंब-ओष्ठीम्: with bimba-like lips
• बिंब-ओष्ठीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: बिंब (प्रातिपदिक) + ओष्ठी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• स-स्मित-ईक्षणाम्: with smiling eyes
• स-स्मित-ईक्षणाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: स (उपसर्ग/अव्यय-पूर्वपद) + स्मित (प्रातिपदिक) + ईक्षण (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; (स्मितयुक्तम् ईक्षणम् यस्याः)

• सु-द्विजाम्: very beautiful / excellent-born
• सु-द्विजाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सु (अव्यय) + द्विजा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; सु- (उपसर्गवत् उपपद) = 'अत्यन्तम्/सुन्दरम्'

• अग्नि-जाम्: born of Agni
• अग्नि-जाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक) + जा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; षष्ठी-तत्पुरुष (अग्नेः जा)

• तन्वीम्: slender
• तन्वीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तन्वी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• विशाल-वदन-उत्सवाम्: whose broad face is like a festival (delightful)
• विशाल-वदन-उत्सवाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: विशाल (प्रातिपदिक) + वदन (प्रातिपदिक) + उत्सव (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; (विशालं वदनं यस्याः, तदुत्सववत्)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A close darśana of Girijā: serene face, bimba-red lips, smiling eyes, slender luminous body; her wide radiant countenance appears like a festival of auspiciousness, with Śiva or a divine observer beholding her.

Characters & Entities

• Girijā (Pārvatī)
• Śiva (implied seer)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Divine is approached not only through austerity but also through reverent contemplation of auspicious beauty that elevates the mind.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra-kṣetra by narrative setting; the verse functions as a devotional tableau within the Kedārakhaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is stated; it supports devotional meditation (dhyāna) on Devī’s auspicious form.