Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 59

Devanagari script

परेषां मंदिरं प्राप्त इंद्रोपि लघुतां व्रजेत् । तस्मात्त्वाया न गंतव्यं दक्षस्य यजनं शुभे

Transliteration

pareṣāṃ maṃdiraṃ prāpta iṃdropi laghutāṃ vrajet | tasmāttvāyā na gaṃtavyaṃ dakṣasya yajanaṃ śubhe

Translation

دوسرے کے گھر میں داخل ہو کر خود اِندر بھی حقیر ہو سکتا ہے۔ پس اے نیک بخت! تمہیں دَکش کے یَجْن میں نہیں جانا چاہیے۔

Word by Word

• परेषाम्: of others
• परेषाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; 'others' इत्यर्थे

• मन्दिरम्: house, abode
• मन्दिरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मन्दिर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• प्राप्तः: having reached
• प्राप्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: प्र-आप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृत् (past participle, क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विधेय (having reached)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• अपि: even/also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अप्यर्थे (also/even)

• लघुताम्: lowliness, humiliation
• लघुताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लघुता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• व्रजेत्: would go/should come to
• व्रजेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: व्रज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तस्मात् (अव्यय/तद्-प्रातिपदिकात्)
• Form: अव्यय; हेत्वर्थे (therefore)

• त्वया: by you/for you
• त्वया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; मध्यमपुरुष-सर्वनाम

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation particle)

• गन्तव्यम्: to be gone/should be gone (must go)
• गन्तव्यम्: Kriya (Obligation/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) + तव्यत् (कृदन्त)
• Form: कर्तव्यता/विधेय-भाव (gerundive, तव्यत्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; निषेधेन सह: 'न गन्तव्यम्' (must not go)

• दक्षस्य: of Dakṣa
• दक्षस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: दक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन

• यजनम्: sacrifice
• यजनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यजन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• शुभे: O auspicious one
• शुभे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; स्त्री-सम्बोधन

Speaker

Śiva

Visual Art Cues

Scene: Śiva speaks with calm authority, invoking Indra as example; Satī listens, conflicted. A symbolic vignette shows Indra at a doorway, his aura dimming as he crosses into ‘another’s house’.

Characters & Entities

• Śiva
• Satyā
• Indra
• Dakṣa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Status does not protect one from dishonor; dharma includes avoiding degrading contexts, even if socially prestigious.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None directly; it remains within the Kedārakhaṇḍa narrative about Dakṣa’s yajña.

What ritualistic prescription is mentioned?

A clear counsel/prohibition: Satyā should not go to Dakṣa’s sacrificial rite.