Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 19

Devanagari script

दाक्षायण्या समेतं तमानयध्वं त्वरान्विताः । तेन सर्वं पवित्रं स्याच्छंभुना योगिना भृशम्

Transliteration

dākṣāyaṇyā sametaṃ tamānayadhvaṃ tvarānvitāḥ | tena sarvaṃ pavitraṃ syācchaṃbhunā yoginā bhṛśam

Translation

جلدی کرو اور داکشاینی (ستی) کے ساتھ اسے یہاں لے آؤ؛ اس یوگی شَمبھو کے سبب ہر چیز نہایت پاکیزہ ہو جائے گی۔

Word by Word

• दाक्षायण्या: with Dākṣāyaṇī (Pārvatī)
• दाक्षायण्या: Sahakaraka (Accompaniment/सह)
• Type: Noun
• Root: दाक्षायणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; ‘with Dākṣāyaṇī (Pārvatī)’ इति सहार्थे

• समेतम्: accompanied (together)
• समेतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: समेत (कृदन्त-प्रातिपदिक; सम्+इ/ए + क्त)
• Form: कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; ‘तम्’ इत्यस्य विशेषणम् (accompanied)

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; कर्म

• आनयध्वम्: bring (him)
• आनयध्वम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नी (धातु) उपसर्ग आ; लोट्
• Form: लोट् (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन; परस्मैपदम्; ‘bring (you all)’

• त्वरा-अन्विताः: endowed with haste; hurried
• त्वरा-अन्विताः: Kartr (Agent/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: त्वरा (प्रातिपदिक) + अन्वित (कृदन्त; √इ + क्त)
• Form: तत्पुरुष-समास (त्वरया अन्विताः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बोधनार्थे/कर्तृविशेषणम् (you, being hurried)

• तेन: by that; thereby
• तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुं/नपुंसक, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; ‘by that/thereby’

• सर्वम्: everything
• सर्वम्: Kartr (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्ता (स्यात्)

• पवित्रम्: pure; purified
• पवित्रम्: Karta-predicative (विधेय)
• Type: Adjective
• Root: पवित्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषणम् (pure)

• स्यात्: would become; may be
• स्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘may become/would be’

• शंभुना: by Śambhu (Śiva)
• शंभुना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: शंभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करण/हेतु (by Śambhu)

• योगिना: by the yogin
• योगिना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: योगिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; ‘by the yogin’ (शंभोः विशेषणम्)

• भृशम्: greatly; exceedingly
• भृशम्: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: भृशम् (अव्यय)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण), अत्यर्थे (exceedingly)

Speaker

Dadhīci

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (Kedāranātha)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Messengers/devas hurry to escort Śambhu the Yogin along with Dākṣāyaṇī; their arrival causes the landscape to glow with sanctity—rivers, peaks, and shrine purified.

Characters & Entities

• Dākṣāyaṇī (Satī)
• Śiva (Śambhu)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva is the purifier of all undertakings; reconciliation through honoring Śambhu restores sanctity to sacred works.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The instruction belongs to the Kanakhala tīrtha yajña episode within Kedāra Khaṇḍa, highlighting tīrtha-purity through Śiva’s presence.

What ritualistic prescription is mentioned?

Bring/invite Śiva together with Satī; the intended effect is pavitrīkaraṇa (purification) of the yajña and its space.