Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 7

Devanagari script

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा चुकोप च रुषान्वितः । भार्गवः शप्तुमारेभे दैत्येंद्रं धर्म्मवत्सलम्

Transliteration

tasya tadvacanaṃ śrutvā cukopa ca ruṣānvitaḥ | bhārgavaḥ śaptumārebhe daityeṃdraṃ dharmmavatsalam

Translation

اس کے کلام کو سن کر بھارگوَہ غضبناک ہو اٹھا، غصّے سے بھر گیا، اور دَیتّیوں کے اِندر کو—حالانکہ وہ دھرم کا دلدادہ تھا—لعنت دینے لگا۔

Word by Word

• तस्य: of him
• तस्य: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम

• तत्: that
• तत्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम-विशेषणम् (qualifying ‘वचनम्’)

• वचनम्: speech/statement
• वचनम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: पूर्वक्रिया (Gerundial)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु) + त्वा (प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्यय; पूर्वकालिक क्रिया (having heard)

• चुकोप: became angry
• चुकोप: क्रिया
• Type: Verb
• Root: कुप् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)

• रुषान्वितः: filled with anger
• रुषान्वितः: कर्ता-विशेषण (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: रुषा (प्रातिपदिक) + अन्वित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तृतीया-तत्पुरुषः (रुषया अन्वितः)

• भार्गवः: Bhārgava (descendant of Bhṛgu)
• भार्गवः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: भार्गव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• शप्तुम्: to curse
• शप्तुम्: प्रयोजन
• Type: Verb
• Root: शप् (धातु) + तुमुन् (प्रत्यय)
• Form: तुमुनन्त (infinitive), अव्ययवत्; ‘शप्तुम्’ = ‘शपनाय’

• आरेभे: began
• आरेभे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: आ-रभ् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• दैत्येन्द्रम्: the lord of the demons
• दैत्येन्द्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: दैत्य (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (दैत्यानाम् इन्द्रः)

• धर्म्मवत्सलम्: fond of righteousness
• धर्म्मवत्सलम्: कर्म-विशेषण (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + वत्सल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; उपपद/तत्पुरुषः (धर्मे वत्सलः) विशेषणम् (qualifying ‘दैत्येन्द्रम्’)

Speaker

Lomaśa (narrator of the episode)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣi-audience (frame)

Visual Art Cues

Scene: Bhārgava (Paraśurāma/Bhṛgu-line sage) flares with anger upon hearing words; his posture sharp, eyes widened; the Daitya-lord stands composed, dharma-inclined, creating dramatic moral contrast.

Characters & Entities

• Bhārgava (Śukrācārya)
• Daityendra (unnamed here)
• Dharma

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even the dharmic can face harsh consequences when anger dominates; speech—especially of the powerful—shapes destiny.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is part of Kedārakhaṇḍa’s narrative flow and does not directly praise a particular tīrtha by name.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it describes the onset of a curse (śāpa) within the story.