Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 54

Devanagari script

एवमभ्यर्थितस्तेन भगवान्भूतभावनः । उवाच परमप्रीतो विरोचनसुतं तदा

Transliteration

evamabhyarthitastena bhagavānbhūtabhāvanaḥ | uvāca paramaprīto virocanasutaṃ tadā

Translation

یوں اس کی التجا پر بھگوان، بھوت بھاون—تمام مخلوقات کے پروردگار—نہایت خوش ہو کر تب ویروچن کے پتر بلی سے بولے۔

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण

• अभ्यर्थितः: having been entreated
• अभ्यर्थितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: अर्थ् (धातु) + अभि (उपसर्ग) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; past passive participle ‘requested’

• तेन: by him
• तेन: Karana/Agent (Instrumental agent)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/सर्वलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; instrumental singular pronoun

• भगवान्: the Blessed Lord
• भगवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; nominative singular

• भूतभावनः: nourisher/creator of beings
• भूतभावनः: Karta (Appositive subject)
• Type: Noun
• Root: भूत + भावन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (भूतानां भावनः) apposition to भगवान्

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; perfect 3rd person singular; परस्मैपद

• परमप्रीतः: greatly pleased
• परमप्रीतः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम + प्रीत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (परमा प्रीतिः यस्य/परमः प्रीतः) qualifying भगवान्

• विरोचनसुतम्: to the son of Virocana (Bali)
• विरोचनसुतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विरोचन + सुत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (विरोचनस्य सुतम्)

• तदा: then
• तदा: Kriya-visheshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण

Speaker

Narrator (contextual; speaker not explicit in verse)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra/Kedāranātha

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The Blessed Lord, ‘Sustainer of beings,’ smiles with evident delight, poised to speak a confirming boon to Bali; the moment is a calm pause before divine utterance.

Characters & Entities

• Bhagavān
• Bhūtabhāvana
• Virocana
• Bali

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sincere devotion delights the Lord and draws a direct, compassionate response.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this transitional verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it narrates the Lord’s pleased readiness to respond.