Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 32
Devanagari script
नितरां निष्ठुरो भूत्वा गरुडो जयतां वरः । बद्धं स्वपतिमालोक्य विंध्यावलिः समभ्ययात्
Transliteration
nitarāṃ niṣṭhuro bhūtvā garuḍo jayatāṃ varaḥ | baddhaṃ svapatimālokya viṃdhyāvaliḥ samabhyayāt
Translation
نہایت سخت گیر ہو کر، فتوحات والوں میں برتر گَروڑ ڈٹ گیا۔ اپنے شوہر کو بندھا دیکھ کر وِندھیاوَلی آگے بڑھی۔
Word by Word
नितराम्exceedingly
नितराम्:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootनितराम् (अव्यय)
Formपरिमाण/तीव्रता-वाचक-अव्यय (adverb: ‘exceedingly’)
निष्ठुरःcruel/harsh
निष्ठुरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootनिष्ठुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; विशेषणम्
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Purvakala (Prior action)
TypeVerb
Rootभू (धातु) + क्त्वा (कृदन्त)
Formअव्ययकृदन्त (क्त्वा), पूर्वकाल (having become)
गरुडःGaruḍa
गरुडः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगरुड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
जयताम्may (they) conquer
जयताम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजि (धातु)
Formलोट्-लकार (आज्ञार्थ/विधिलिङ्गार्थे), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन; ‘may (they) be victorious’
वरःthe best
वरः:
Karta (Subject complement)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘श्रेष्ठः’ इत्यर्थे
बद्धम्bound
बद्धम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootबन्ध् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, भूतकर्मणि), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; अत्र ‘स्वपतिम्’ विशेषयति
स्वपतिम्her own husband
स्वपतिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (‘one’s own husband’)
आलोक्यhaving seen
आलोक्य:
Purvakala (Prior action)
TypeVerb
Rootआ-लोक् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formअव्ययकृदन्त (ल्यप्/क्त्वार्थ), पूर्वकाल (having seen)
विंध्यावलिःVindhyāvalī
विंध्यावलिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविंध्यावली (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
समभ्ययात्approached/came near
समभ्ययात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-अभि-या (धातु)
Formलङ्-लकार (अनद्यतनभूत), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
Speaker
Narrator (Sūta/Lomaharṣaṇa)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Kedāra-kṣetra (frame)
Type: kshetra
Skanda Dialogue
Listener: Interlocutor/audience (unspecified)
Visual Art Cues
Scene: Garuḍa stands stern and victorious as Bali remains bound; Vindhyāvalī, alarmed and resolute, steps forward on seeing her husband restrained.
Characters & Entities
G
GaruḍaV
VindhyāvalīB
BaliFAQs
When dharma tightens its bonds, sincere appeal and humility become the path to resolution.
The Kedāra region is the textual setting; this verse itself continues the Vāmana-Bali narrative.
None in this verse.