Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 151

Devanagari script

अश्वमेधशतेनैव यज त्वं जातवेदसम् । कर्म्मभूमिं गतो भूत्वा मा विलंबितुमर्हसि

Transliteration

aśvamedhaśatenaiva yaja tvaṃ jātavedasam | karmmabhūmiṃ gato bhūtvā mā vilaṃbitumarhasi

Translation

جات ویدس (اگنی) کی عبادت سو اشومیدھ یگیوں کے ساتھ کر۔ کرم بھومی میں پہنچ کر اب تجھے دیر نہیں کرنی چاہیے۔

Word by Word

• अश्वमेधशतेन: by a hundred Aśvamedha sacrifices
• अश्वमेधशतेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अश्वमेध (प्रातिपदिक) + शत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (अश्वमेधानां शतम्)

• एव: indeed/only
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

• यज: perform sacrifice / worship
• यज: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: यज् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• जातवेदसम्: Jātavedas (Agni)
• जातवेदसम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जातवेदस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• कर्मभूमिम्: the ritual ground / field of action
• कर्मभूमिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कर्म (प्रातिपदिक) + भूमि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (कर्मणः भूमिः)

• गतः: having gone
• गतः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• भूत्वा: having become/being
• भूत्वा: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund)

• मा: do not
• मा: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: मा (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक निपात (prohibitive particle)

• विलंबितुम्: to delay
• विलंबितुम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: विलम्ब् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त कृदन्त (infinitive)

• अर्हसि: you ought/are fit
• अर्हसि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्ह् (धातु)
• Form: लट्-लकार (present), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

Speaker

Śukra (within Sūta’s narration)

Visual Art Cues

Scene: A commanding preceptor-voice urges the king to worship Agni Jātavedas through a hundred Aśvamedhas and to depart immediately for the ritual ground; the mood is directive and martial-ritual.

Characters & Entities

• Śukra
• Bali
• Agni (Jātavedas)
• Aśvamedha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is enacted through timely, disciplined sacred action; delay weakens resolve and merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse points to a “karmabhūmi” (proper ritual ground); the narrative soon specifies a great tīrtha on the Narmadā.

What ritualistic prescription is mentioned?

Performance of one hundred Aśvamedha yajñas, with Agni (Jātavedas) as the sacrificial focus.