Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 103

यम उवाच । दानं प्रशस्तं भूम्यां च दृश्यते कर्म्मणः फलम् । स्वर्गे दानं न दातव्यं केनचित्कस्यचित्क्वचित् । तस्माद्दंड्योऽसि रे मूढ अशास्त्रीयं कृतं त्वया

yama uvāca | dānaṃ praśastaṃ bhūmyāṃ ca dṛśyate karmmaṇaḥ phalam | svarge dānaṃ na dātavyaṃ kenacitkasyacitkvacit | tasmāddaṃḍyo'si re mūḍha aśāstrīyaṃ kṛtaṃ tvayā

یَم نے کہا: “زمین پر دان کرنا ستائش کے لائق ہے اور اس کا پھل عمل کے نتیجے کے طور پر دکھائی دیتا ہے۔ مگر سُورگ میں کسی کو کسی کو کبھی بھی دان نہیں دینا چاہیے۔ اس لیے اے نادان، تو سزا کا مستحق ہے، کیونکہ تو نے شاستر کے خلاف عمل کیا ہے۔”

यमःYama
यमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद
दानम्charity, giving
दानम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
प्रशस्तम्praiseworthy
प्रशस्तम्:
Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रशस्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (दानम् इत्यस्य)
भूम्याम्on earth
भूम्याम्:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)
दृश्यतेis seen
दृश्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive)
कर्मणःof the deed
कर्मणः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
फलम्fruit, result
फलम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
स्वर्गेin heaven
स्वर्गे:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्वर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
दानम्charity
दानम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
not
:
Pratiṣedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
दातव्यम्should be given
दातव्यम्:
Kriya (Obligation predicate/विधेय)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (Gerundive/obligative), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधिलिङ्गार्थ (should be given)
केनचित्by anyone
केनचित्:
Karta (Agent in passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; अनिश्चितार्थक (by anyone)
कस्यचित्to anyone
कस्यचित्:
Sampradāna (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), एकवचन; अनिश्चितार्थक (to anyone)
क्वचित्anywhere
क्वचित्:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formदेश/कालवाचक-अव्यय (indefinite adverb: anywhere/ever)
तस्मात्therefore, from that
तस्मात्:
Hetu/Apādāna (Cause/Source/हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन
दण्ड्यःpunishable
दण्ड्यः:
Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootदण्ड्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण (त्वम् इत्यस्य)
असिare
असि:
Kriya (Copula/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद
रेhey!
रे:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeIndeclinable
Rootरे (अव्यय)
Formसम्बोधन-निपात (vocative particle, often reproachful)
मूढO fool
मूढ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमूढ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
अशास्त्रीयम्unscriptural
अशास्त्रीयम्:
Karma (Object complement/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ + शास्त्रीय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (कृतम् इत्यस्य)
कृतम्done
कृतम्:
Kriya (Predicative participle/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
त्वयाby you
त्वया:
Karta (Agent in passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन

Yama

Tirtha: Kedāra (contextual)

Type: kshetra

Listener: Ṛṣis/audience

Scene: Yama rises slightly, pointing in admonition; the gambler recoils. The court is austere—Citragupta’s ledger open—signaling that even ‘charity’ is audited for correctness.

Y
Yama
S
Svarga (heaven)
Ś
Śāstra

FAQs

Dāna must follow śāstra and proper context; otherwise even ‘good’ acts can turn into adharma with negative karmic results.

The textual frame is Kedāra (Kedārakhaṇḍa), but this verse functions as a general dharma-rule rather than a tīrtha-māhātmya.

A rule about dāna is stated: charity is appropriate on earth; ‘giving in heaven’ is declared improper in this narrative context.