Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 56

Devanagari script

वृत्रं विलोक्य ते सर्वे लोकपाला महेश्वराः । भयभीताश्च ते सर्वे शिवं शरणमन्वयुः

Transliteration

vṛtraṃ vilokya te sarve lokapālā maheśvarāḥ | bhayabhītāśca te sarve śivaṃ śaraṇamanvayuḥ

Translation

ورترا کو دیکھ کر وہ سب لوک پال، جو بڑے مقتدر سردار تھے، خوف سے لرز اٹھے؛ اور سب نے شِو کو ہی پناہ و شरण بنایا۔

Word by Word

• वृत्रम्: Vṛtra
• वृत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वृत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम् (Masculine, Accusative, Singular)

• विलोक्य: having seen
• विलोक्य: Sambandha (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + लोक् (धातु) + य (ल्यप्/क्त्वा-समकक्ष)
• Form: ल्यबन्त-अव्ययकृदन्तः (gerund): “having looked at/seen”

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-बहुवचनम् (Masculine, Nominative, Plural)

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-बहुवचनम् (Masculine, Nominative, Plural) विशेषणम्

• लोकपालाः: world-guardians
• लोकपालाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक) + पाल (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष-समासः; पुंलिङ्गे प्रथमा-बहुवचनम् (Masculine, Nominative, Plural)

• महेश्वराः: great lords
• महेश्वराः: Karta (Apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा (अव्यय/उपसर्गवत्) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समासः; पुंलिङ्गे प्रथमा-बहुवचनम् (Masculine, Nominative, Plural); लोकपालानां विशेषण/उपाधि

• भयभीताः: frightened by fear
• भयभीताः: Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भय (प्रातिपदिक) + भीत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (भयेन भीताः); पुंलिङ्गे प्रथमा-बहुवचनम् (Masculine, Nominative, Plural)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (and)

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-बहुवचनम् (Masculine, Nominative, Plural)

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-बहुवचनम् (Masculine, Nominative, Plural)

• शिवम्: Śiva
• शिवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम् (Masculine, Accusative, Singular)

• शरणम्: refuge
• शरणम्: Gati/Karma (Goal/गति-लक्ष्य)
• Type: Noun
• Root: शरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम् (Neuter, Accusative, Singular); गत्यर्थक-क्रियायाः द्वितीया (goal)

• अन्वयुः: resorted to (went to)
• अन्वयुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अनु + इ (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, बहुवचनम्; “followed/went after; resorted to”

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (Kedāranātha) (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The Lokapālas behold Vṛtra, tremble, and collectively turn toward Śiva, seeking refuge—an iconic pivot from power to surrender.

Characters & Entities

• Vṛtra
• Lokapālas
• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In ultimate danger, even cosmic rulers take śaraṇāgati—refuge in Śiva—showing Him as the highest protector.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Within Kedārakhaṇḍa, Śiva’s refuge is thematically linked to Kedāra’s Śaiva sanctity, though the verse names no specific shrine.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the act prescribed is devotional refuge in Śiva.