Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 199

Devanagari script

पर्यटन्सु विमानेन मया दत्तेन भास्वता । उपहासादिमां योनिं संप्राप्तो दत्यपुंगवः

Transliteration

paryaṭansu vimānena mayā dattena bhāsvatā | upahāsādimāṃ yoniṃ saṃprāpto datyapuṃgavaḥ

Translation

“میرے عطا کردہ روشن وِمان میں گھومتے پھرتے، دانَووں کا وہ سردار، تمسخر کے سبب اسی یَونی—اسی جنم—کو پہنچا۔”

Word by Word

• पर्यटन्: wandering
• पर्यटन्: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: परि + अट् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• सु: well/very
• सु: Sambandha/Particle (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: सु (अव्यय)
• Form: उपसर्ग/निपात (intensifier: well/very)

• विमानेन: by an aerial car
• विमानेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: विमान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन

• मया: by me
• मया: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, तृतीया (3rd), एकवचन

• दत्तेन: given
• दत्तेन: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; विशेषण (विमान-विशेषण)

• भास्वता: shining
• भास्वता: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भास्वत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; विशेषण (विमान-विशेषण)

• उपहासात्: from/owing to mockery
• उपहासात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: उपहास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन

• इमाम्: this
• इमाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (योनि-विशेषण)

• योनिम्: womb/birth
• योनिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: योनि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• संप्राप्तः: has attained/obtained
• संप्राप्तः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + प्र + आप् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• दैत्यपुंगवः: the foremost of the Daityas
• दैत्यपुंगवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दैत्य + पुंगव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (दैत्येषु पुंगवः)

Speaker

Rudra (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (Kedārakṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Indra

Visual Art Cues

Scene: A radiant vimāna glides across the sky; the powerful Dānava, intoxicated by privilege, mocks and thereby becomes bound to a lower birth—shown as a dramatic karmic turning point.

Characters & Entities

• Rudra (Śiva)
• Vimāna
• Dānavas (Danavas)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Mockery and pride can overturn even great fortune; actions and speech create karmic consequences shaping one’s birth and fate.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kedārakhaṇḍa context remains the frame, but this verse focuses on karmic narrative rather than praising a pilgrimage site.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the implied dharma is restraint in speech and humility.