Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 90

प्रहस्योवाच विप्रर्षिस्तिष्ठध्वं क्षणमेव हि । स्वयमेव त्वहं देवास्त्यक्ष्याम्यद्य कलेवरम्

prahasyovāca viprarṣistiṣṭhadhvaṃ kṣaṇameva hi | svayameva tvahaṃ devāstyakṣyāmyadya kalevaram

مسکراتے ہوئے، رشی نے کہا، 'بس ایک لمحے کے لیے یہاں ٹھہریں۔ اے دیوتاؤ، میں خود آج اس جسم کو ترک کر دوں گا۔'

प्रहस्यhaving laughed
प्रहस्य:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier)
TypeVerb
Rootप्र-हस् (धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्ययभावः; धातुः हस् (to laugh) उपसर्गः प्र-
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
विप्रर्षिःthe brāhmaṇa-sage
विप्रर्षिः:
Karta (Subject/Agent)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक) + ऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; कर्मधारयः: विप्रश्चासौ ऋषिश्च
तिष्ठध्वम्stand/stay
तिष्ठध्वम्:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), आत्मनेपद, मध्यमपुरुष, बहुवचन
क्षणम्for a moment
क्षणम्:
Kāla-adhikaraṇa (Temporal measure)
TypeNoun
Rootक्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; कालपरिमाणे (duration)
एवonly/just
एव:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारण-निपात (restrictive/emphatic)
हिindeed/for
हि:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (causal/emphatic particle)
स्वयम्by myself
स्वयम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय, आत्मवाचक (reflexive adverb)
एवindeed
एव:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारण-निपात
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; सर्वनाम
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; सर्वनाम
देवाःO gods
देवाः:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), बहुवचन
त्यक्ष्यामिwill abandon
त्यक्ष्यामि:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), परस्मैपद, उत्तमपुरुष, एकवचन
अद्यtoday/now
अद्य:
Kāla-adhikaraṇa (Temporal)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formअव्यय, कालवाचक (time adverb)
कलेवरम्body
कलेवरम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootकलेवर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

Viprarṣi (the brāhmaṇa sage)

Tirtha: Kedāra/Kedāranātha

Type: kshetra

Listener: Purāṇic audience (not explicit)

Scene: The sage smiles gently and tells the devas to wait a moment; he declares he will abandon his body that very day.

V
Viprarṣi
D
Devas

FAQs

Fearlessness arises from spiritual mastery; the highest renunciation is to offer oneself for dharma without hesitation.

The Kedāra Khaṇḍa setting frames the sanctity of the region, while the verse highlights samādhi-based renunciation.

Not a ritual, but yogic ‘tyāga’ through samādhi is indicated.