Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 76

Devanagari script

नहुपस्य वचः श्रुत्वा बृहस्पतिरुदारधीः । शचीभवनमासाद्य उवाच च सविस्तरम्

Transliteration

nahupasya vacaḥ śrutvā bṛhaspatirudāradhīḥ | śacībhavanamāsādya uvāca ca savistaram

Translation

نہوش کی بات سن کر عالی ظرف برہسپتی شچی کے محل میں پہنچا اور اس سے تفصیل کے ساتھ گفتگو کی۔

Word by Word

• नहुपस्य: of Nahupa (Nahusha)
• नहुपस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: नहुप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• वचः: speech, words
• वचः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: √श्रु (श्रवणे धातु) + क्त्वा
• Form: क्त्वान्त अव्ययभाव (gerund/absolutive)

• बृहस्पतिः: Brihaspati
• बृहस्पतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बृहस्पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• उदारधीः: of noble intellect
• उदारधीः: Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उदार (प्रातिपदिक) + धी (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुव्रीहि (यस्य धीः उदारा सः)

• शचीभवनम्: Shachi’s residence
• शचीभवनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शची (प्रातिपदिक) + भवन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (शच्याः भवनम्)

• आसाद्य: having reached
• आसाद्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: √सद् (आसादने धातु) उपसर्गः आ- + ल्यप्
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (वचने धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक

• सविस्तरम्: in detail
• सविस्तरम्: Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: स (उपसर्गसदृश) + विस्तर (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास; क्रियाविशेषण (adverb)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (contextual attribution within Māheśvarakhaṇḍa)

Skanda Dialogue

Listener: Interlocutor in Kedāra-kathā frame (not explicit)

Visual Art Cues

Scene: Bṛhaspati, calm and luminous, arrives at Śacī’s dwelling; Śacī listens with composed alertness as he explains the situation in detail.

Characters & Entities

• Nahuṣa
• Bṛhaspati
• Śacī (Indrāṇī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In times of moral crisis, wise counsel and timely guidance protect dharma and the vulnerable.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned; the scene shifts to Śacī’s residence in Svarga.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse introduces a counsel-bearing dialogue.