Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 44

Devanagari script

अज्ञानतो हि यज्जातं पापं तस्य प्रतिक्रिया । कथिता धर्म्मशास्त्रज्ञैः सकामस्य न विद्यते

Transliteration

ajñānato hi yajjātaṃ pāpaṃ tasya pratikriyā | kathitā dharmmaśāstrajñaiḥ sakāmasya na vidyate

Translation

جو گناہ نادانی سے پیدا ہو، اس کا کفّارہ دھرم شاستروں کے جاننے والوں نے بتایا ہے؛ مگر جو گناہ جان بوجھ کر کیا جائے، اس کے لیے ایسا کفّارہ تسلیم نہیں کیا جاتا۔

Word by Word

• अज्ञानतः: out of ignorance
• अज्ञानतः: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: अज्ञान (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb) — 'from/through ignorance'

• हि: indeed/for
• हि: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle/emphasis)

• यत्: which (that)
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (relative pronoun)

• जातम्: arisen
• जातम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; 'born/arisen'

• पापम्: sin
• पापम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा एकवचन

• तस्य: of that
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी एकवचन (genitive)

• प्रतिक्रिया: remedy/atonement
• प्रतिक्रिया: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रति + क्रिया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचन

• कथिता: is stated
• कथिता: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कथ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; कर्मणि/कर्तरि-प्रयोगानुसार 'has been stated/said'

• धर्म्मशास्त्रज्ञैः: by the knowers of dharma-śāstra
• धर्म्मशास्त्रज्ञैः: Karana (Agent-instrumental/करण)
• Type: Noun
• Root: धर्मशास्त्रज्ञ (प्रातिपदिक: धर्म + शास्त्र + ज्ञ)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया बहुवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (धर्मशास्त्रस्य ज्ञाः)

• सकामस्य: of one acting with desire
• सकामस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: स + काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी एकवचन; समासः कर्मधारय (कामेन सह/कामयुक्तः)

• न: not
• न: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात (negation particle)

• विद्यते: exists
• विद्यते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: लट्-लकार; प्रथमपुरुष; एकवचन; आत्मनेपद; 'exists/is found'

Speaker

Bṛhaspati

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A solemn dharma-teacher in a Himalayan hermitage near Kedāra instructs a remorseful pilgrim about the difference between ignorance-born and willful sin; snowy peaks and a river/pond frame the scene.

Characters & Entities

• Bṛhaspati
• Dharmaśāstra-jñas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Intention matters in dharma: ignorance allows correction, while willful wrongdoing is treated as far more severe.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is named; the verse is doctrinal instruction delivered within the Kedārakhaṇḍa narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

Only the principle is stated—remedies exist for ignorance-born sin; no specific ritual is listed here.