Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 78

Devanagari script

तां शक्तिं वञ्चयामास महेन्द्रो लघुविक्रमः । जघान स बलिं यत्नाद्दैत्येंद्रं परमेण हि

Transliteration

tāṃ śaktiṃ vañcayāmāsa mahendro laghuvikramaḥ | jaghāna sa baliṃ yatnāddaityeṃdraṃ parameṇa hi

Translation

مہیندر نے تیز تر شجاعت سے اُس شَکتی کو بچا لیا؛ پھر پوری کوشش سے اس نے دَیتیہوں کے سردار بلی کو ایک اعلیٰ ترین ضرب سے گرا دیا۔

Word by Word

• ताम्: that
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (शक्तिम्)

• शक्तिम्: the spear/śakti weapon
• शक्तिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म

• वञ्चयामास: evaded/foiled
• वञ्चयामास: Kriyā (Action)
• Type: Verb
• Root: वञ्च् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; causative sense not intended here (simple 'evaded/deceived')

• महेन्द्रः: Mahendra (Indra)
• महेन्द्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• लघुविक्रमः: swift in prowess
• लघुविक्रमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: लघु + विक्रम (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (महेन्द्रः)

• जघान: struck/killed
• जघान: Kriyā (Action)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• स: he
• स: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तृ-सूचक (refers to Mahendra)

• बलिम्: Bali
• बलिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: बलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म

• यत्नात्: with effort; by exertion
• यत्नात्: Hetu/Apādāna (Cause/Source)
• Type: Noun
• Root: यत्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; हेतौ/अपादान (ablative of cause/source)

• दैत्येन्द्रम्: the lord of daityas
• दैत्येन्द्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दैत्य + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (दैत्यानाम् इन्द्रः); पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; बलिम् इत्यस्य विशेषण

• परमेण: by the utmost (means)
• परमेण: Kriyāviśeṣaṇa (Manner)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; साधन/प्रकारवाचक (instrumental of manner: 'by the utmost')

• हि: indeed
• हि: Sambandha/Emphasis
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (emphatic particle)

Speaker

Lomaśa (contextual narrator)

Visual Art Cues

Scene: Indra sidesteps the incoming spear with swift movement; immediately he delivers a powerful, ‘supreme’ strike against Bali, shifting the battle’s momentum.

Characters & Entities

• Mahendra (Indra)
• Bali (Daityendra)
• Śakti (spear)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Skill joined with resolve (yatna) brings success; in Purāṇic dharma, righteous leadership must act decisively against chaos.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is mentioned; the verse continues the Kedārakhaṇḍa battle account.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.