Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 1

Devanagari script

लोमश उवाच । ततस्ते गर्ज्जमानाश्च आक्षिपंतः सुरान्रणे । शतक्रतुप्रमुख्यांस्तन्महाबलपराक्रमान्

Transliteration

lomaśa uvāca | tataste garjjamānāśca ākṣipaṃtaḥ surānraṇe | śatakratupramukhyāṃstanmahābalaparākramān

Translation

لومش نے کہا: پھر وہ گرجتے ہوئے میدانِ جنگ میں دیوتاؤں پر ٹوٹ پڑے—شَتَکرتُو (اِندر) کی قیادت والے اُن مہابلی اور پرَاکرمی سُروں کو للکارتے ہوئے۔

Word by Word

• लोमशः: Lomaśa (sage)
• लोमशः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लोमश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• ततः: then, thereafter
• ततः: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)

• गर्जमानाः: roaring
• गर्जमानाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: गर्ज् (धातु) + शानच् (कृदन्त)
• Form: वर्तमान-कृदन्त (Present active participle/शतृ-समकक्ष), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (qualifying ‘ते’)

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चय-बोधक (conjunction)

• आक्षिपन्तः: attacking, assailing
• आक्षिपन्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: आ + क्षिप् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमान-कृदन्त (Present active participle/शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (qualifying ‘ते’)

• सुरान्: the gods
• सुरान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन

• रणे: in battle
• रणे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन

• शतक्रतुप्रमुख्यान्: (the gods) headed by Indra
• शतक्रतुप्रमुख्यान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: शतक्रतु (प्रातिपदिक) + प्रमुख (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘शतक्रतुः प्रमुखः येषाम्’ इति (those whose chief is Śatakratu/Indra)

• तान्: those
• तान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन

• महाबलपराक्रमान्: of great strength and valor
• महाबलपराक्रमान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: महा (उपसर्ग/पूर्वपद) + बल (प्रातिपदिक) + पराक्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘महाबलाश्च महापराक्रमाश्च’ इति समाहार-विशेषण (descriptive compound)

Speaker

Lomaśa

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (Kedāranātha)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A thunderous battlefield where roaring asuras surge toward Indra and the Devas; banners whip in wind, weapons flash, and the sky darkens with dust and divine radiance.

Characters & Entities

• Lomaśa
• Devas
• Śatakratu (Indra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It highlights the Purāṇic theme that even the devas face trials, and steadfast valor must be guided by dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse is a battle narration and does not directly glorify a named tirtha within its wording.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual prescription is stated here.