Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 51

Devanagari script

तस्माद्विभजनं कार्यं मयैतस्य शुभव्रताः । देवेभ्यश्च प्रयच्छध्वं यद्धि चात्मप्रियाप्रियम्

Transliteration

tasmādvibhajanaṃ kāryaṃ mayaitasya śubhavratāḥ | devebhyaśca prayacchadhvaṃ yaddhi cātmapriyāpriyam

Translation

پس اے نیک نذر والوں! یہ تقسیم میرے ہی ہاتھ سے ہونی چاہیے۔ اور دیوتاؤں کو بھی حصہ پیش کرو—چاہے وہ اپنے دل کو پسند ہو یا ناپسند۔

Word by Word

• तस्मात्: therefore, from that
• तस्मात्: Apādāna (Source/Reason/अपादान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; हेत्वर्थे (ablative of reason: 'therefore/from that')

• विभजनम्: distribution, division
• विभजनम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विभजन (प्रातिपदिक; √भज् धातोः भाववाचक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन

• कार्यम्: must be done
• कार्यम्: Predicate (to be done)
• Type: Adjective
• Root: कार्य (कृदन्त; √कृ धातोः)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषण (gerundive: 'to be done')

• मया: by me
• मया: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन

• एतस्य: of this
• एतस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन

• शुभव्रताः: O you of auspicious vows
• शुभव्रताः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शुभ + व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचन; समासः: शुभं व्रतं येषां/शुभ-व्रत (कर्मधारयः) संबोधनार्थे (vocative sense in context)

• देवेभ्यः: to the gods
• देवेभ्यः: Sampradāna (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• प्रयच्छध्वम्: give, bestow
• प्रयच्छध्वम्: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु; √दा/यच्छ्-आदेश)
• Form: लोट्-लकारः (Imperative), परस्मैपदम्, मध्यमपुरुषः, बहुवचन; उपसर्गः: प्र-; धात्वादेशः: √दा → यच्छ (प्रयच्छ)

• यत्: that which
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धक (relative)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Emphasis/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• आत्म: self
• आत्म: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-तत्पुरुषसमासे पूर्वपदत्वेन (as prior member in compound)

• प्रिय: dear, pleasing
• प्रिय: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वन्द्वसमासे पूर्वपदत्वेन (as member in compound)

• अप्रियम्: (what is) pleasing and displeasing to oneself
• अप्रियम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अप्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचन; समासः: आत्म-प्रिय-अप्रिय (द्वन्द्वः: 'dear and not-dear' to oneself)

Speaker

Mohinī

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra-kṣetra (contextual frame)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis/Brāhmaṇas (contextual)

Visual Art Cues

Scene: Mohinī (or the presiding divine feminine voice) instructs vow-keepers to distribute properly and to allot shares to the devas regardless of personal likes/dislikes.

Characters & Entities

• Mohinī
• Devas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma requires fair giving and offering to the worthy, even when it conflicts with personal likes and dislikes.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No direct tīrtha reference; it continues the Kedārakhaṇḍa narrative connected to Kedāra’s sacred setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

Vibhajana (proper distribution) and offering a share to the devas—an ethic of rightful allotment.