Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 55
Devanagari script
तथैव गजरत्नं च चतुःषष्ट्या समन्वितम् । गजानां पांडुराणां च चतुर्द्दन्तं मदान्वितम्
Transliteration
tathaiva gajaratnaṃ ca catuḥṣaṣṭyā samanvitam | gajānāṃ pāṃḍurāṇāṃ ca caturddantaṃ madānvitam
Translation
اسی طرح گج رتن بھی ظاہر ہوا، چونسٹھ (دیگر) کے ساتھ؛ ہاتھیوں میں سفید فام سردار، چار دانتوں والا، مستی اور قوت سے بھرپور۔
Word by Word
तथाlikewise
तथा:
Kriya-visheshaṇa (Manner)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (in the same manner)
एवindeed
एव:
Sambandha-bodhaka (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात
गज-रत्नम्the elephant-gem (a supreme elephant)
गज-रत्नम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगज (प्रातिपदिक) + रत्न (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (गजानां रत्नम्/श्रेष्ठो गजः); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
चand
च:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक
चतुःषष्ट्याwith sixty-four (in number)
चतुःषष्ट्या:
Karana/Hetu (Specification by number/संख्या-निर्देश)
TypeNoun
Rootचतुःषष्टि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; संख्यावाचक-शब्दः
समन्वितम्endowed/possessed
समन्वितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + अन्वि/अनु + इ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (गजरत्नम्)
गजानाम्of elephants
गजानाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootगज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
पाण्डुराणाम्of white/pale (elephants)
पाण्डुराणाम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपाण्डुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; विशेषणम् (गजानाम्)
चand
च:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक
चतुर्दन्तम्four-tusked
चतुर्दन्तम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर् (संख्या-प्रातिपदिक) + दन्त (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (चत्वारः दन्ताः यस्य); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (गजरत्नम्/गजः)
मद-अन्वितम्endowed with rut/intoxication
मद-अन्वितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमद (प्रातिपदिक) + अन्वित (प्रातिपदिक/क्तान्त)
Formतत्पुरुष-समास (मदेन अन्वितम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (गजरत्नम्/गजः)
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Kedāra (context)
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: A pale-white, four-tusked elephant-lord rises, surrounded by a retinue of sixty-four elephants, exuding rut and vigor—an overwhelming vision of auspicious might.
Characters & Entities
D
Divine elephant (gajaratna)A
Airāvata (contextual continuation)FAQs
Divine prosperity is not solitary; it comes with order, retinue, and responsibility—power is meant to uphold cosmic balance.
No local tirtha is named; the narrative remains cosmic within the Kedārakhaṇḍa frame.
None.