Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 52

Devanagari script

स्वकीयेन प्रकाशेन भासयंतं जगत्त्रयम् । चिंतामणिं पुरस्कृत्य कौस्तुभं ददृशुर्हि ते

Transliteration

svakīyena prakāśena bhāsayaṃtaṃ jagattrayam | ciṃtāmaṇiṃ puraskṛtya kaustubhaṃ dadṛśurhi te

Translation

اپنی ہی روشنی سے وہ تینوں جہانوں کو منور کرتا تھا؛ چنتامنی کو پیشِ نظر رکھ کر انہوں نے یقیناً کوستبھ کو دیکھا۔

Word by Word

• स्वकीयेन: with its own
• स्वकीयेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: स्वकीय (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; विशेषणम् (प्रकाशेन)

• प्रकाशेन: by radiance/light
• प्रकाशेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: प्रकाश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन

• भासयन्तम्: illuminating
• भासयन्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: भास् (धातु) + णिच् (causative) + शतृ (कृदन्त)
• Form: कृदन्त (वर्तमानकाले परस्मैपदी, शतृ-प्रत्ययान्त), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (कौस्तुभम्)

• जगत्-त्रयम्: the three worlds
• जगत्-त्रयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक) + त्रय (प्रातिपदिक)
• Form: द्विगु-समास (त्रीणि जगन्ति); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• चिन्तामणिम्: the wish-fulfilling gem (Cintāmaṇi)
• चिन्तामणिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चिन्ता + मणि (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (चिन्तायाः मणिः/चिन्तामणिः); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• पुरस्कृत्य: having placed in front / taking as foremost
• पुरस्कृत्य: Kriya-visheshaṇa (Adverbial to main verb/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरस् (उपसर्ग/अव्यय) + कृ (धातु) + क्त्वा (अव्यय-कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/absolutive)

• कौस्तुभम्: Kaustubha (the gem)
• कौस्तुभम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कौस्तुभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• ददृशुः: they saw
• ददृशुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन, परस्मैपद

• हि: indeed
• हि: Sambandha-bodhaka (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle/emphasis)

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; सर्वनाम

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (context)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Kaustubha shines so intensely that the three worlds appear bathed in a single radiance; devas behold it, with Cintāmaṇi ceremonially placed before as a comparator/prize-marker.

Characters & Entities

• Kaustubha
• Cintāmaṇi
• Jagattraya (three worlds)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True divine splendor is self-luminous; sacred value is recognized through reverence and right ordering of what is precious.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tirtha is specified; the verse is part of Kedārakhaṇḍa’s larger sacred narrative setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual is prescribed; the verse describes recognition and honoring of divine jewels.