Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 39

Devanagari script

द्विगुणं बलमापन्ना महात्मानो दृढव्रताः । महेशं स्मरमाणास्ते गणेशं च पुनः पुनः

Transliteration

dviguṇaṃ balamāpannā mahātmāno dṛḍhavratāḥ | maheśaṃ smaramāṇāste gaṇeśaṃ ca punaḥ punaḥ

Translation

وہ عظیم النفس، پختہ عہد والے، دوگنا قوت پا گئے—مہیش (شیو) کو یاد کرتے رہے اور گنیش کو بار بار پکارते رہے۔

Word by Word

• द्विगुणम्: twofold
• द्विगुणम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वि (संख्या-प्रातिपदिक) + गुण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समासः (द्वौ गुणौ यस्य/द्विगुणम्) विशेषण (बलम्)

• बलम्: strength
• बलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: बल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• आपन्नाः: having attained
• आपन्नाः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-पद् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृत् (क्त-प्रत्ययान्त) कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्तरि प्रयोग ('having attained')

• महात्मानः: great-souled ones
• महात्मानः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• दृढव्रताः: firm in vows
• दृढव्रताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दृढ (प्रातिपदिक) + व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारयः (दृढं व्रतं येषाम्) विशेषण (महात्मानः)

• महेशम्: Maheśa (Śiva)
• महेशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• स्मरमाणाः: remembering
• स्मरमाणाः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु) + शानच् (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शानच्-प्रत्ययान्त, आत्मनेपद-भाव); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्तरि प्रयोग

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम

• गणेशम्: Gaṇeśa
• गणेशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गणेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• पुनः: again
• पुनः: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: पुनरुक्त्यर्थक-अव्यय (adverb: 'again')

• पुनः: again and again
• पुनः: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: पुनरुक्त्यर्थक-अव्यय (adverb: 'again'; पुनरुक्ति for emphasis)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced; Māheśvara Khaṇḍa narration to sages)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The devas, steadfast in vows, glow with doubled strength as they mentally fix on Maheśa; simultaneously they repeatedly call upon Gaṇeśa, who appears as the remover of obstacles beside the churning scene.

Characters & Entities

• Maheśa (Śiva)
• Gaṇeśa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Steady vow and repeated remembrance of Śiva along with Gaṇeśa is portrayed as a direct source of increased spiritual strength.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse occurs in the Kedāra Khaṇḍa, within the Kedāra sacred-geography context of the Skanda Purāṇa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No external rite is specified; the practice emphasized is smaraṇa/japa—repeated invocation and remembrance of Maheśa and Gaṇeśa.