Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 32

Devanagari script

प्रविष्टश्चोभयप्रीत्या श्रृण्वतां भो द्विजोत्तमाः । चंद्रो ह्यमृत पूर्णोभूदग्रतो देवसन्निधौ

Transliteration

praviṣṭaścobhayaprītyā śrṛṇvatāṃ bho dvijottamāḥ | caṃdro hyamṛta pūrṇobhūdagrato devasannidhau

Translation

اے برگزیدہ دو بار جنم لینے والو، سنو: باہمی محبت کے ساتھ آگے بڑھ کر، دیوتاؤں کی حضوری میں سامنے کھڑا چندر امرت سے لبریز ہو گیا۔

Word by Word

• प्रविष्टः: entered
• प्रविष्टः: Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्र + विश् (धातु) → प्रविष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; चन्द्रः इत्यस्य विशेषणम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• उभयप्रीत्या: with mutual delight
• उभयप्रीत्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: उभय + प्रीति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (उभयोः प्रीतिः)

• शृण्वताम्: of (you) listening
• शृण्वताम्: Sambodhana-context (Address qualifier/सम्बोधन-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: श्रु (धातु) → शृण्वत् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: वर्तमानकाले परस्मैपद-प्रयोगः, शतृ-प्रत्ययान्त (present active participle); पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; संबोधन ‘द्विजोत्तमाः’ इत्यस्य विशेषणवत्—‘you who are listening’

• भो: O!
• भो: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Indeclinable
• Root: भो (अव्यय)
• Form: संबोधन-निपात (vocative particle)

• द्विजोत्तमाः: O best of the twice-born
• द्विजोत्तमाः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, संबोधन-प्रथमा, बहुवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (द्विजानाम् उत्तमाः)

• चन्द्रः: the Moon
• चन्द्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन

• हि: indeed/for
• हि: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), हेत्वर्थ/निश्चयार्थे

• अमृत: nectar
• अमृत: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अमृत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया/द्वितीया एकवचन-रूपसदृश; अत्र ‘अमृतेन’ इत्यर्थे करणभावे (elliptic instrumental) ‘अमृत-पूर्णः’ इति समासार्थे

• पूर्णः: full (of)
• पूर्णः: Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पूर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; चन्द्रः इति विशेष्यस्य विशेषणम् (अमृत-पूर्णः)

• अभूत्: became/was
• अभूत्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• अग्रतः: in front
• अग्रतः: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अग्रतः (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb), स्थानवाचक

• देवसन्निधौ: in the presence of the gods
• देवसन्निधौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: देव + सन्निधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (देवानां सन्निधिः)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa)

Skanda Dialogue

Listener: Dwijottamāḥ (addressed audience)

Visual Art Cues

Scene: Candra steps forward into the divine assembly; his body seems suffused with nectar; devas stand in reverent semicircle, the foreground emphasizing ‘presence’ and ‘front-standing’ (agrataḥ).

Characters & Entities

• Candra
• Amṛta
• Devas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Auspicious manifestations arise before the devas when cosmic harmony and shared intention (ubhayaprīti) prevail.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra is the textual setting, but this verse focuses on the divine court and amṛta motif.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse.