Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 39

Devanagari script

क्लृप्तमन्नं द्विजाग्र्येभ्यः सा भक्त्या पर्यवेषयत् । दध्योदनं निरुपमं निवेद्य समतोषयत्

Transliteration

klṛptamannaṃ dvijāgryebhyaḥ sā bhaktyā paryaveṣayat | dadhyodanaṃ nirupamaṃ nivedya samatoṣayat

Translation

کھانا ترتیب دے کر اُس نے عقیدت کے ساتھ برگزیدہ دِوِجوں (برہمنوں) کو کھلایا؛ اور بے مثال دہی چاول نذر کر کے اُنہیں پوری طرح سیر و شاد کر دیا۔

Word by Word

• क्लृप्तम्: prepared
• क्लृप्तम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: क्लृप्त (कृदन्त; √कॢप् (धातु) क्त-प्रत्यय)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्तं कृदन्तम्; विशेषणम् (अन्नम्) — Neuter, Accusative, Singular; 'prepared'

• अन्नम्: food
• अन्नम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अन्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम् — Neuter, Accusative (2nd), Singular

• द्विजाग्र्येभ्यः: to the foremost Brahmins
• द्विजाग्र्येभ्यः: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक) + अग्र्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, चतुर्थी-विभक्तिः (सम्प्रदान), बहुवचनम् — Masculine, Dative (4th), Plural

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (कर्ता), एकवचनम् — Feminine, Nominative (1st), Singular; सर्वनाम

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करण/हेतु), एकवचनम् — Feminine, Instrumental (3rd), Singular

• पर्यवेषयत्: served (food) around
• पर्यवेषयत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: परि+अव+√इष् (धातु) (सेवने/इच्छायाम्)
• Form: लङ्-लकारः (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्?; वस्तुतः 3rd sg परस्मैपदम् — Imperfect (past), 3rd person, Singular, Parasmaipada

• दध्योदनम्: curd-rice
• दध्योदनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दधि (प्रातिपदिक) + ओदन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम् — Masculine, Accusative, Singular

• निरुपमम्: unmatched
• निरुपमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निरुपम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (दध्योदनम्) — Masculine, Accusative, Singular

• निवेद्य: having offered
• निवेद्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: नि+√विद् (धातु) ल्यप्-प्रत्यय (क्त्वा-अर्थे अव्ययकृदन्त)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्तं अव्ययकृदन्तम् (gerund/absolutive) — having offered/presented

• समतोषयत्: satisfied (them)
• समतोषयत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्+√तुष् (धातु) (तोषणे)
• Form: लङ्-लकारः (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम् — Imperfect (past), 3rd person, Singular

Speaker

Narrator (context not provided; likely a Purāṇic narrator relating events within Brahmottarakhaṇḍa)

Visual Art Cues

Scene: The hostess personally serves the foremost brāhmaṇas; a prominent bowl of pristine curd-rice is offered; recipients appear content, hands raised in blessing.

Characters & Entities

• Dvija

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion (bhakti) transforms ordinary serving into a sacred act that brings genuine satisfaction to the worthy.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned; the verse highlights dharma centered on honoring brāhmaṇas.

What ritualistic prescription is mentioned?

Devoutly serving a prepared feast to brāhmaṇas, including special dishes such as dadhyodana.