Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 31

Devanagari script

उपेत्य राजसदनं सोमवारे द्विजोत्तमैः । सपत्नीकैः कृतातिथ्यौ धौतपादौ बभूवतुः

Transliteration

upetya rājasadanaṃ somavāre dvijottamaiḥ | sapatnīkaiḥ kṛtātithyau dhautapādau babhūvatuḥ

Translation

سوموار کے دن شاہی محل میں پہنچ کر اُن دونوں کا، بیویوں سمیت معزز برہمنوں نے آتِتھْی (مہمان نوازی) سے استقبال کیا؛ پاؤں دھلوائے گئے اور دونوں کو شاستری طریقے سے مہمان کی طرح عزت دی گئی۔

Word by Word

• उपेत्य: having approached
• उपेत्य: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: उप-इ (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययीभाव-प्रयोगः; उपसर्गः उप + धातुः इ; अर्थे ‘गत्वा/प्राप्य’

• राजसदनम्: the royal residence
• राजसदनम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: राजन् + सदन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (राज्ञः सदनम्)

• सोमवारे: on Monday
• सोमवारे: Adhikaraṇa (Locative of time)
• Type: Noun
• Root: सोमवार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; कालाधिकरणम्

• द्विजोत्तमैः: by/with the best Brahmins
• द्विजोत्तमैः: Sahakārī/Instrument (Association)
• Type: Noun
• Root: द्विज + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (करण/सह), बहुवचन; कर्मधारयः ‘उत्तमाः द्विजाः’

• सपत्नीकैः: together with their wives
• सपत्नीकैः: Viśeṣaṇa (Qualifier of द्विजोत्तमैः)
• Type: Adjective
• Root: स + पत्नी (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; बहुव्रीहिः ‘पत्नी सहिताः’ (having wives)

• कृतातिथ्यौ: having been duly received as guests
• कृतातिथ्यौ: Karta (Subject)
• Type: Adjective
• Root: कृत + आतिथ्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; कृत-आतिथ्य (आतिथ्यं कृतम्) इति तत्पुरुष/कर्मधारय-प्रायः; ‘hospitality-performed’

• धौतपादौ: with feet washed
• धौतपादौ: Viśeṣaṇa (Qualifier of कृतातिथ्यौ)
• Type: Adjective
• Root: धौत + पाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; कर्मधारय/तत्पुरुषः ‘धौतौ पादौ यस्य’ (feet washed)

• बभूवतुः: became / were
• बभूवतुः: Kriyā (Main verb)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लिट् (परिपूर्णभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, द्विवचन, परस्मैपद

Speaker

Narrator

Visual Art Cues

Scene: A royal hall on Somavāra: eminent brāhmaṇas with their wives receive two guests; attendants pour water to wash the guests’ feet; the atmosphere is orderly, reverent, and ritual-like.

Characters & Entities

• rājasadana (royal residence)
• dvijottamāḥ (chief brāhmaṇas)
• somavāra (Monday)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Atithi-dharma: honoring guests—especially brāhmaṇas—through welcome and foot-washing is upheld as a meritorious duty.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is specified; the setting is a royal residence within the narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

Guest-honor practices: hospitality and washing the feet (pāda-dhautya/pāda-prakṣālana).