Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 76

Devanagari script

अथ पृष्टो राजपुत्रस्तक्षकेण महात्मना । कस्यासि तनयः कस्त्वं को देशः कथमागतः

Transliteration

atha pṛṣṭo rājaputrastakṣakeṇa mahātmanā | kasyāsi tanayaḥ kastvaṃ ko deśaḥ kathamāgataḥ

Translation

تب عظیمُ النفس تَکشک نے راجکمار سے پوچھا: “تم کس کے بیٹے ہو؟ تم کون ہو؟ تمہارا دیس کون سا ہے، اور تم یہاں کیسے آئے؟”

Word by Word

• अथ: then/now
• अथ: Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; आरम्भ/अनन्तरार्थक (particle: then/now)

• पृष्टः: (he) having been asked
• पृष्टः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: पृच्छ् (धातु)
• Form: कृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मणि-भावः (asked)

• राजपुत्रः: the prince
• राजपुत्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजपुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (राज्ञः पुत्रः); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• तक्षकेण: by Takṣaka
• तक्षकेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तक्षक (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन

• महात्मना: by the great-souled (one)
• महात्मना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (महान् आत्मा यस्य); पुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; विशेषणम् (तक्षकस्य)

• कस्य: of whom
• कस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन

• असि: are
• असि: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (present), परस्मैपद; मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन

• तनयः: son
• तनयः: Karta (Subject complement/कर्ता-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तनय (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; (कस्य) इति षष्ठीसम्बन्धेन

• कः: who
• कः: Karta (Subject complement/कर्ता-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; प्रथमा (1st), एकवचन

• कः: which/what
• कः: Karta (Subject complement/कर्ता-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• देशः: country/region
• देशः: Karta (Subject complement/कर्ता-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देश (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• कथम्: how
• कथम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: कथम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रश्नार्थक क्रियाविशेषण (interrogative adverb)

• आगतः: (have you) come
• आगतः: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-गम् (धातु)
• Form: कृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त (past active participle); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

Speaker

Takṣaka (Nāga king)

Visual Art Cues

Scene: A jeweled Nāga-king Takṣaka, radiant yet austere, questions a young prince in a subterranean hall; serpent-women stand nearby; the atmosphere is solemn, investigative, and fateful.

Characters & Entities

• Takṣaka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma values clarity of identity and intent; rightful hospitality or protection begins with truthful self-disclosure.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.